CDS Priminin Anlattıkları
Bir ülkenin riskini ölçmenin en kestirme yolu CDS primine bakmaktır. CDS (Credit Default Swap), borcun geri ödenmeme riskine karşı ödenen sigorta bedelidir. Güven artarsa düşer, güven azalırsa yükselir. Söylem değil, fiyat konuşur.
Risk arttıkça CDS yükselir. CDS
yükseldikçe borçlanma maliyeti artar. Sonunda faturayı ya bütçe ya da vatandaş
öder.
CDS genellikle 5 yıllık
borçlanmalar üzerinden ölçülür ve baz puan (bp) cinsinden ifade edilir.
100 dolarlık bir tahvilin CDS’i 200 bp ise, bu 2 dolarlık sigorta bedelidir.
300 bp düzeyi piyasalarda kritik eşik sayılır. Bu eiğin üzeri artık açık bir güven
sorunudur.
Türkiye uzun süre bu eşik
civarında seyretti. Ancak Cumhurbaşkanlığı yönetim sistemine geçiş sonrasında
tablo belirgin biçimde değişti. Kurumsal denge ve denetim mekanizmalarının zayıflaması,
ekonomi yönetiminde sık sık yön değişiklikleri ve para politikasına doğrudan
müdahaleler risk algısını kalıcı biçimde bozdu.
2020’de pandemiyle birlikte CDS
643 baz puana kadar çıktı. Elbette pandemi küreseldi. Ama benzer şoku yaşayan
birçok gelişmekte olan ülke risk primini bu ölçüde artırmadı. Farkı yaratan,
içerideki kırılganlıklardı.
2021’de faiz indirimleriyle
birlikte “heterodoks” deney başlatıldı. Merkez Bankası bağımsızlığına dair
tartışmalar derinleşti. Öngörülebilirlik kayboldu. CDS uzun süre 300 baz puanın
üzerinde kaldı. Piyasa mesajını verdi: Güven yoksa fiyat yükselir.
2023 sonrasında daha rasyonel bir
çerçeveye dönüş sinyali verildi. Faiz artırımları ve sıkılaşma adımları CDS’i
200 baz puana doğru indirdi. Bu, politikanın değil güvenin fiyatlandığını
gösteriyordu. Ancak son dönemde yeniden yukarı yönlü bir eğilim var. Demek ki
güven henüz kurumsal zemine oturmuş değil; kişilere ve konjonktüre bağlı
kalıyor.
Karşılaştırma için Brezilya’ya
bakalım. 2016’dan itibaren daha öngörülebilir mali ve para politikaları
uyguladı. Hukuki çerçeve ve kurumsal işleyişte ani kırılmalar yaşanmadı.
Pandemi dışında CDS çoğunlukla 300 baz puanın altında kaldı ve düşüş eğilimini
sürdürdü. Risk algısı kalıcı olarak aşağı çekildi.
Piyasa ideolojiye değil kurala
bakar. Teknik konularda karar alıcı olarak bağımsız kurumlar görmek ister.
Tutarlı siyaset ister. Hukuki güvence ister.
Reel sektör ve kamu kesiminin dış
borç ihtiyacının arttığı bir dönemde yüksek risk primi, daha ağır faiz yükü
demektir.
Faiz yükünü düşürmek istiyorsak kurumsal
erozyonu durdurmamız, hukuki belirsizliği kaldırmamız, teknik konulara siyasal
müdahaleden vazgeçmemiz gerekiyor.
Türkiye’nin yeni deneylere değil,
kurala; yeni sloganlara değil kurumsal güvene ihtiyacı var.
Sayın hocam çözümleri son bölümde anlatmışsınız yapılmayacagını bildgimiz için sizce hangisi ?kurmu faizmi yukarı?yoksa yine ikisini baskılama yoluna gidip daha ağır bir maliyetmi bekliyor bizi?
YanıtlaSilMaliyet giderek ağırlaşacak gibi görünüyor.
Silİkiside,var gibi ,inşallah olmaz ,
YanıtlaSilHocam, son on gün içinde yazdığınız yazılara baktığımızda makro ekonomik göstergelerin alarm verdiğini, adımlar atılmaz, geç kalınırsa ekonomi için çok ciddi sonuçlar yaratacağını düşünebilir miyiz?
YanıtlaSilEsasen ciddi sonuçlar içindeyiz. Enflasyon % 30, orta sınıf çöktü, yoksul kesim giderek genişliyor, tarım ve hayvancılık berbat durumda, sanayi üretimi durgunlaştı. Bunlar zaten çok ciddi sonuçlar.
SilTürkiye, yapısal reform yapmamasına rağmen hem enflasyonu düşürüp nasıl aynanda büyüdü? Ya enflasyon düşmedi, ya da büyüme verileri yalan sizin deyiminize göre.. yapısal reform olmadan bu mümkün değil diyordunuz.
YanıtlaSilTürkiye 2001 krizinden sonra birkaç önemli yapısal reform yaptı ve en önemlisi AB ile tam üyelik müzakeresine girdi. Ondan sonra büyümesi de düzeldi, enflasyonu da düştü. Bu durum aşağı yukarı CB sistemine geçişe kadar sürdü. Sonra işer kontrolden çıktı. Ekonomi dışı konularda yapısal reform yerine deform yaptık ve enflasyon yükseldi. Şimdi enflasyon düşmüş gibi görünse de düştü dediğimiz düzey 2021 yılında % 19 olan düzeyden hala çok uzak. Bir başka ifadeyle enflasyon, yükselttiğimiz yerden, yükseltmeye başladığımız yere gelemedi. Öte yandan enflasyon verileri ve ona bağlı olarak hesaplanan GSYH ve büyüme verilerinin doğruluğu da kuşkulu. O nedenle ortada başarı denilebilecek bir durum yok.
SilBorçla:)
SilBen sadece %130’a varan aşırı yüksek enflasyonun sözde %30.65’e düşüp te bu kadar sıkı para politikası sonucunda nasıl resesyona girmediğimizi merak etmiştim. Kesintisiz büyüyor Türkiye ama büyüme verileri bana hiç doğru gelmiyor. Tekstilciler kan ağlıyor, tarımda ciddi daralma mevcut. Bir şeyler şeffaf değil. Bu ülke 2001’deki gibi yüksek güven ortamında olsa tamam derdim ama büyümenin yükselip enflasyonun düşmesi bana doğru gelmiyor..
SilHaklısınız ne enflasyon % 30, ne GSYH 1,5 trilyon dolar, ne işsizlik % 8,1. Veriler doğru olmayınca ilişkileri kurmak da mümkün olamıyor.
SilŞirket bilançoları resesyon yok demiyor.
SilAylık otomotiv sektöründeki sıfır araç satışlarına bakarsanız Türkiye'nin gaza basıp basmadıgını net olarak anlarsınız.
SilHocam merhaba, görünen o ki doğrudan faize bakıyormuş. Faiz arttığı gibi cds aşağı geldi. Ben sadece faiz oranıyla kural değerlendirilmesi yapılamayacağını düşünüyorum. Buradan para kazanabilirsiniz buyurun diyor puana göre.
YanıtlaSilTeşekkürler
Tabii yabancılar kısa vadede ne para kazanacağına bakar. Bizim hukukumuz, demokrasimiz, eğitimimiz onları ilgilendirmiyor. Bunları düzeltmezsek enflasyonu kalıcı olarak indirememek bizim sorunumuz, onları tek sorunu var kur fazla yükselmesin ki faizden kazandıklarını kuradan kaybetmesinler.
SilHocam , bir zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür .
YanıtlaSilBizim zincirin birden çok zayıf halkası var.
Silİlk kez yorum yazıyorum... ""Herşey yolunda"" gidiyorsa eğer, neden halen varlık satıyoruz, vergileri indirmiyor, teşvik ve destekler halen yok gibi, açlık, yoksulluk sınırı ve emekli maaşları haber bültenlerini neden meşgul ediyor...
YanıtlaSilEvet, hepimiz bu soruyu soruyoruz. Aslında yanıtı da açık: Hiçbir şey yolunda gitmiyor ama öyleymiş gibi sunuluyor.
Silİşleri yolunda giden vardır gitmeyen vardır. Öyle ekonomik olarak herkes eşit büyümez.
SilMustafa türkmen
YanıtlaSilHocam yillar bana hukukta saptimiz zamanlarda ekonominin zil zurna az kös caldini gösteriyor hukuk güven demektir sizce bütün sorun burda deyilmi bir ülkede ıstikrar yoksa ahlâk bile çöker maalesef her değerimiz çoktu hocam ne dersiniz
Haklısınız, aynı şeyi yıllardır anlatıyoruz ama kendimiz dinliyoruz.
SilAsıl can acıtan ne biliyor musunuz? Ahlak denince nanik yapan zihniyetin ahlaktan bahsediyor olması.
SilHocam kral adamsın vesselam
YanıtlaSilEstağfurullah.
SilMerhabalar Mahfi Bey, CDS primi düşme eğiliminde ise 2026'nın daha rahat geçeceğini düşünmemiz gerekmez mi? Yoksa kısa vadeli işlemiyor mu? 4 yıllık makine mühendisiyim. Daha iyisini bulacağımdan emin bir şekilde istifa ettim. 8 aydır makine mühendisi olarak iş bulamıyorum. Ben her türlü idare ediyorum ama merak ediyorum. Mehmet Şimşek bu şekilde devam ederse 2026 daha durgun mu geçecek?
YanıtlaSilKonu Mehmet ya da Ahmet ile alakalı değil ki. Konu tek adam rejimi.
SilEvet karar mercii tek.
SilMahfi bey yazınız çok net ve seçtiğiniz karşılaştırma tam yerinde olmuş. Teşekkür ederiz. Ancak benim kafamı kurcalayan bir takım sorular var; CDS ve PMI gibi içinde subjektif girdilerin olduğu değerler ne kadar muteberdir? Bir ülkenin finansal analizinde bu türden üçüncü taraf değerlendirmeler ne kadar sağlıklı olur? Bu oranların, genel değerlendirmemiz içindeki ağırlığını yüksek mi yoksa düşük mü tutmalıyız? Teşekkürler.
YanıtlaSilCDS, PMI'dan farklı. Çünkü CDS primi piyasada arz ve talebe göre belirleniyor. Bir ülkenin riskleri ne kadar yükselmişse o ülkenin çıkardığı tahvilleri sigorta ettirmek isteyen sayısı o kadar artıyor ve dolayısıyla CDS primi de yükseliyor. Dolayısıyla CDS primi arz ve talebe göre belirleniyor ve o açıdan en tarafsız risk ölçücü olarak kabul ediliyor.
Sil2023 seçimlerinden sonra en azından para politikası açısından biraz daha doğru adımlar atılmasının (faiz adımlarının zamanlaması tartışılabilir ama reel faiz açısından pozitif bir süreç uygulandı) cds'leri düşürmek açısından etkisi oldu. Ancak cds'lerdeki son artışların özellikle kabinedeki değişiklikler ve Mehmet Şimşek ile ilgili çıkan haberler olduğunu düşünüyorum. Yani faiz adımlarının da ötesinde yargı ve kurumlara ilişkin güven konusu ile risk algısı arasındaki ilişkiye geliyoruz.
YanıtlaSilEvet bu dediklerinizin etkisi var ama onun yanında iki buçuk yıldır uygulanan sıkı para politikasına karşın enflasyonun tek haneye düşürülememesinin de etkisi var.
SilMahfi bey, sizin yaşınız yetiyor:
YanıtlaSil"Vietnam Savaşı"nı Vietnamlılar sadece kendi çabalarıyla, sadece kendi askerî teçhizatlarıyla mücadele ederek mi kazandı?
Yoksa, Çin ve SSCB'nin Vietnam'a askerî teçhizat yardımı yapmasıyla mı Vietnamlılar kazandı?
_________________________________________________
"İran Savaşı"nı İranlılar sadece kendi çabalarıyla, sadece kendi askerî teçhizatlarıyla mücadele ederek mi kazanabilir?
Yoksa, Çin ve Rusya'nın İran'a askerî teçhizat yardımı yapmasıyla mı İran kazanabilir?
_________________________________________________
"Dereyi görmeden paçaları sıvamak" gibi olmasın, ama ABD'nin yenilme olasılığı pek olası gözükmese de yine de yenilme olasılığını göz önüne alarak soruyorum bu soruları. ABD ve İsrail'e ek olarak başka ülkelerin de savaşa dahil olma ihtimâli, savaşın seyrine dair bütün kurguları altüst edebilir.
_________________________________________________
Cevaplarınız nedir Mahfi bey?
Vietnam, ABD ile savaşında SSCB'den destek aldı. Ama savaşı kazanmalarının asıl nedeni ABD askerlerinin gerilla savaşına çekerek yenmeleriydi. İran'da kara savaşı olup olmayacağını bilmiyoruz. Bir de İran rejim yanlılarıyla karşıtları arasında bölünmüş durumda. Dolayısıyla kendi içinde de bir savaş yaşıyor.
SilHocam konuyla alakalı değil ama zorlu enerji tahvil ihracı yapıyor 390 günlük faiz oranı bileşik %50 sizce girmek riskli olurmu karar veremedim. Cazip bir getiri sunuyor ama sonuçta ozel sektör tahvili..
YanıtlaSilBen borsa konusunda uzman değilim, şirketlerin durumunu incelemiyorum. Ayrıca yatırım tavsiyesi de vermiyorum. Kusuruma bakmayın. Sevgiler.
SilMahfi bey, açıklayıcı yazılarınız için teşekkür ederim, bizim ülke cdc puanımız 200 ün üzerinde iken Almanyanın cds puanı 20 ile 30 baz puan seviyesinde iken Almanya bizi kıskanır mı?
YanıtlaSilAlmanya'nın Türkiye'de kıskanacağı tek şey denizi ve güneşidir.
SilMahfi bey, ülkemizin ekonomisi bir dolar bir TL olunca amerikan ekonomisi çöküyor, iddiaları zamanlarından beri irtifa kaybediyor, ithalat ürünler ülke içi ürünlerin yarı fiyatına ithal edilirken iç üreticiler zarar ederek üretim dışı kaldılar,. Önce pamuk üreticisi, sonra iplik sonra tekstil fabrikaları hayvancılık, şimdi sırada konkordato isteyen şirketler var, temel kök neden baştan beri döviz kurunun yerinde yönetilememesi ana sebep gibi görünmekte, ne dersiniz, döviz borç kolik olmamız sebep mi sonuç mu olmalı selamlar,
YanıtlaSilKök nedeni belirlemek kolay değil. Mesela hukukun üstünlüğü olsa, demokrasimiz düzgün olsa o zaman buraya borç verenler yatırım yapmaya gelirler ve ne kur sorunumuz ne de borç sorunumuz bu kadar sorunlu olur.
SilYazınız için teşekkür ederim.
YanıtlaSilinvesting.com'dan baktığımda 2022 Haziran ayında CDS puanımız 838 gözüküyor. Sizin verdiğiniz grafik neden farklı.
YanıtlaSilBen yalnızca yılsonu CDS primlerini alıyorum.
Sil