Enflasyon Düşecek mi?

Bu yılın tam ortasına gelindiğinde uygulanan para politikasının yanlışlığını, daha doğrusu bu politikanın yarattığı hızlı enflasyon artışıyla ülkeyi çıkmaz sokaklara sürüklediğini fark eden siyasal iktidar politika değişikliğine gidilmesi için ekonomi yönetiminde değişikliğe gitti. 2021 yılının son çeyreğinden 2023 yılı ortasına kadar ekonomi yönetimi ve merkez bankasının politika faizini düşürerek yarattığı ekonomik çöküşü girebilmek üzere eskiye dönüş çabasıyla başlayan bu yeni dönemde dönüşün sanıldığı kadar kolay olmayacağı ortaya çıktı.

Türkiye’de enflasyon hem talep hem de maliyet etkilerini taşıyor. Yüksek enflasyonun yarattığı paradan kaçış ve öne çekilmiş tüketim etkileri sonucunda talep canlılığı görülüyor. Bunu çevremizdeki restoranların, kafelerin, AVM’lerin doluluğundan, alış verişin canlılığından ve trafiğin durumundan gözlemleyebiliyoruz. Enflasyondaki yükseliş ve bütün çabalara karşın devam eden döviz talebi kurların artmasına, bu da maliyetlerin yükselmesine ve maliyet enflasyonuna yol açıyor.

Eskiye dönüş için para ve kur politikaları alanında şimdiye kadar üç önemli adım atıldı: (1) Politika faizi yüzde 8,5’den tedrici olarak yüzde 42,5’e yükseltildi. Buna paralel olarak bankaların mevduat faizleri yüzde 50’nin hemen altında bulunuyor. Banka mevduat faizlerinin yüzde 10’lardan buraya geldiğine bakarsak önemli bir artış olduğunu söyleyebiliriz. (2) Kur korumalı mevduat hesabının (KKM) yavaş yavaş tasfiyesine girişildi. Faizlerin artırılmasının KKM’den çıkışla birlikte yeniden dövize dönülmemesini kısmen sağladığını belirtebiliriz. (3) Merkez Bankası döviz talebini ve genel tüketim talebini sınırlandırmak için likiditeyi düşürmeye yönelik olarak açık piyasa işlemlerine başladı. Banka, bu amaçla Türk Lirası depo alım ihaleleri düzenleyip piyasadaki para miktarını azaltmayı ve oradan giderek talebi düşürmeyi hedefliyor.

Talebi sınırlandırmayı ve dolayısıyla talep enflasyonunu denetim altına almayı amaçlayan para politikası adımlarıyla çelişen bir para politikası uygulaması var: Para arzının artmaya devam etmesi. M2 geniş para arzı yılbaşından bugüne kadar yüzde 61,8 oranında artmış. Aynı sürede enflasyon da aşağı yukarı bu kadar artmış. Şimdi Merkez Bankası piyasadaki likiditeyi azaltarak para arzını da denetlemek istiyor.

Enflasyonu denetlemek için para politikası yeterli değil. Her ne kadar son yıllarda asıl araç olarak para politikası kullanılsa da maliye politikasının para politikasıyla çelişmemesi, aynı amaca hizmet edecek şekilde biçimlendirilmesi gerekiyor. Faizlerin artırıldığı, piyasadan likidite çekildiği, KKM hesaplarının tasfiyesine çalışıldığı bir ortamda kamu kesiminin harcamalarının artması para politikasının etkisini azaltıcı gelişmelere yol açar. Benzer şekilde bozucu bir etki de fiyatların içine giren KDV gibi ÖTV gibi dolaylı vergilerin oranlarının artırılmasıyla ortaya çıkar. Enflasyonla mücadelede en önemli bileşenlerden birisi kayıt dışı ekonomiyi hedefe almaktır. Böylece yeni dolaysız vergiler koymadan ya da dolaysız vergilerin oranlarını artırmadan daha geniş bir kesim vergilendirilmiş olur. Bu, enflasyonla mücadele açısından etkili olacağı gibi aynı zamanda haksız rekabeti önlemek ve devlete ek gelir kaynakları bulmak açısından da önemlidir.

Enflasyonla mücadele için şu ana kadar alınan tek anlamlı önlem faizi yavaş yavaş yükseltmek. Orada da gerçek enflasyon açıklananın en az iki katı olduğu için artırımlar fazla etkili olamıyor. Mesela kamu kesiminin israf ölçüsündeki harcamalarının kısılmasına yönelik hiçbir düzenleme söz konusu değil. Bir başka ifadeyle maliye politikasının para politikasına yardımcı olmadığı görülüyor. Yapısal reformlara hiç girilmedi zaten.

Enflasyonun düşürülebilmesi için para ve maliye politikasının birlikte yürütülmesi gerekiyor. Bir yandan talebi düşürecek para politikası önlemleri devreye alınırken öbür yandan büyümeyi yüksek tutmak için talebi artıracak kamu harcamaları yapılması halinde para politikasının olumlu katkısı da yok oluyor.

Bu gidişle enflasyon, baz etkisiyle düştükten sonra yeniden yükselir. 

Yorumlar

  1. Mahfi hocam para nereden bulunacak herşey sarmale döndü iyiye giden birşey yok muhtemelen yeni yıl içinde kit kurumlarında özelleştirme yapılacak o parada işe yaramayacak oda çöpe atılmış olacak

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sorun para bulmakta olsa emin olun çözülür. Biraz daha yüksek faiz verir bulursunuz arayı. Sorun akıl bulmakta. Onu parayla veya faizle bulmak mümkün olamıyor.

      Sil
    2. Ekonominin Toplam Üretim Kapasitesini arttırır iken İşgücü ve makina Verimliliği de arttırmaya yönelik yatırımlar ile enflasyon sorunu uzun vadede kalıcı olarak çözülür bunun için de iyi bir siyasi ortam gerekiyor işini bilen Bir Cumhurbaşkanı gerekiyor , benim gibi biri yani mevcut siyasi sistem ile Enflasyon çözülemez Ülkemizde !

      Sil
    3. Siyasi Sistem ; Tüm Siyasi Aktörler ile Siyasi Yapı anlamında kullanılmışır

      Sil
    4. Hocam selamlar biz işçi sınıfına ekomomik olarak ne tavsiye edersiniz.

      Sil
    5. Sn. Hocam değerli yazınız için çok teşekkür. "Sorun akıl bulmakta" demişsiniz. Bence akıl çok da alan yok. Sadece bu yazınızda, enflasyon için hemen güncel 4 madde saydım. 1-Kayıt dışı ekonomiyi hedefe almalı. 2-Para ile Maliye programları çelişmemeli. 3-Kamu kesimi de tasarruf yapmalı. 4- İlla da yapısal reformlar. Bir yazıda isabetli 4 nokta atışı. Daha ne olsun Hocam?

      Sil
    6. Kamu harcamaları demişken; "Milli gelir sıralamasında zar zor ilk 20’ye girerken, dünyanın en çok fazla uçağına sahip havayolu şirketi, en büyük havalimanı en geniş köprüsü, en uzun en derin vs. diye kamu para harcarken bu harcamaların ve yatırımların şu ana kadar refah artışına katkıda bulunması gerekmiyor muydu ? " ve "En uzun köprü, en geniş köprü, en derin tünel, en büyük havalimanı, en fazla uçağa sahip olunca bunun karşılığı yüksek enflasyon mu olmalıydı?" ve dahi "Okul kitaplarını taksitle almayı ancak başaran bir anne ya da babaya, “bundan sonra sana taksit yok demek” doğru çözüm mü?" Haddim olmayarak Sn. Alkin Hocadan üç küçük alıntı. Ama nasıl? tam da yerine rast gelmiyor mu? Ekrana Maşrapa bile koydurur bence.

      Sil
    7. sorun enflasyon olsa ;) , enflasyon bahane , rezillikler, pislikler, sapıklıklar, kepazelikler şahane , kokuyor kokuyor müslilaj, pislik kokuyor

      Sil
    8. Turkiye'deki enflasyonun ana nedeni küresel tefecilere ödenen haraçtır.Bu gerçek neden söylenmiyor?

      Sil
  2. Bunların tek derdi iktidarda bir şekilde kalabilmek. Yapılan her şey yalan dolan. Hiç birine inanmıyorum. Dünya yuvarlak deseler, döner bakarım doğrumu söylüyorlar diye. Enflasyon düşmez, baz etkisi ile düşer gibi yapar sonrası tufan.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İnsanların nitelikli bir hayatı amaç edinmeleri ve bunun mükellefi olabilmeleri için fikir ve düşünce dünyalarında kendilerine yer açmaları gerektiği açık. Siyaset kutsallaşınca insaniyet ucuzlaşır. Güney Kore başarısını nasıl sağladı? Biraz irdelemeye başlama zamanı. saygılar.

      Sil
  3. Maalesef kabul edilen 2024 yılı bütçesine bakacak olursak , belirttiğiniz üzere hiç bir tasarruf yok. Bu durumda kısır döngü devam edecek görünüyor. Yatırımlara devam et, piyasaya para pompala ... En azından , sarayın ve bazı bakanlıklarla birlikte , diyanet işleri başkanlığının bütçelerinde göstermelik de olsa tasarruf tedbiri uygulansaydı iyi olmaz mıydı? Belki bunun piyasaya psikolojik etkisi olurdu.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet 2024 bütçesi hiçbir tasarruf önlemi içermiyor. Tasarruftan itibar olmaz ifadesinin doğrusunun itibardan tasarruf olur şeklinde olduğunu kabul ederek işe başlamamız gerekiyor.

      Sil
    2. Hocam bu yorumunuzda Edit yapmak isteyebilirsiniz.

      Sil
    3. Haklısınız doğrusu "tasarruftan itibar olur" şeklinde olmalıydı.

      Sil
    4. “Böylece yeni dolaysız vergiler koymadan ya da dolaysız vergilerin oranlarını artırmadan daha geniş bir kesim vergilendirilmiş olur.” Hocam bu bilgileri biraz daha açarsanız seviniriz. Örneğin Türkiye’de yüksek gelir grubu adil bir şekilde vergilendiriliyor mu? Bildiğimiz kadarıyla mücevher gibi lüks tüketim harcamaları için bile vergi alınmıyordu. Geniş kesimin daha sağlıklı vergilendirilmesi için neler yapılmalı? Vergi adaleti başlıklı bir yazı kaleme alırsanız eminim çok ilgi çekecektir. Keşke siz Merkez Bankası Başkanı olsaydınız demeden geçemiyorum. Saygılar

      Sil
  4. Bu arada emeğinize sağlık hocam. O kadar yalın anlatıyorsunuz ki anlamamak imkansız. Anlaması gerekenlerin dikkatine diyelim :)

    YanıtlaSil
  5. Mahfi bey yazınız için çok teşekkürler. Aslında moralim bozuldu. Yapılan en anlamlı şeyin diğer yapılması gerekenlerin yapılmamasından dolayı etkisiz hale gelmesi. İşin sonu inşallah gene bozgun olmaz. Genede umudu kaybetmemek lazım:))

    YanıtlaSil
  6. Sevgili Mahfi bey,
    Önceligi insan olmayan,gücü eline gecirenin, babasinin mali gibi hicbir denetime tabi olmadan devleti ve kaynaklarini kullanma anlayisi oldugu,ben yaptim oldu tavri degismedigi sürece ve bizi bu gunlere tasiyan kurucu degerlere, Bilimsel dusunceye, liyakata bu kadar dusman olunan bir ulkede enflasyonda, hic bir sorunda cozulmez.Egitim, adalet, Tarim konusunda akilci uzun vadeli politikalari, liyakatli ve populizmden uzak kadrolar yapmadigi ve insanlarin uzerine basmadan para kazanmayi ogrenmeden, bireysel halk ve ozgurlikleri tam uygulamadigimiz sürece, malesef sorunlar buyuyerek devam Edecek gibi gorunuyor.
    Yeni yilinizi simdiden kutlar, saglikli gunler dilerim.

    YanıtlaSil
  7. Yazınız için çok teşekkürler hocam. Bankalarda Zorunlu karşılık oranını artırırsa ve bu gereğinden fazla olursa sistemde ne gibi sorunlar olur?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. likitide krizi

      Sil
    2. Hocam seçim sonrası bir süper bono,,birde Rahmetli Kemal Devrişin ruhu gelse belki çözülür..

      Sil
    3. Seçim sonrası süper bono ve imf ile çözülür belki hocam…

      Sil
    4. Eğer bankalar atıl rezervlere sahip değilse, zorunlu karşılık oranı artırıldığında bankalar verdikleri kredileri geri çağırırlar ve bu durum para arzının azalmasına neden olur.

      Sil
    5. Zorunlu karşılıkların artırılması kredi hacmini ve piyasadaki likiditeyi düşürür.

      Sil
  8. enflasyon ekonominin kanseridir

    YanıtlaSil
  9. Hocam dünya dönüyor dünya dönmeye devam ettikçe enflasyon da er yada geç düşer bunu gözlemlemek için profesör olmaya gerek yok. Venezuelada bile düştü. Önemli olan nasıl düşeceği, nasıl düşürüleceği ve nelerin feda edileceği öyle değil mi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Türkler açısından dünya dönmüyor olabilir, sanki hep aynı yerde duruyor gibiyiz. Onun için ona güvenerek enflasyon düşer diye beklemek doğru olmayabilir.

      Sil
  10. Hocam merhaba, görünen o ki, faizi %45 civarında tutacaklar. Bu durumda faiz enflasyonun yarısı bile olmadığı için enflasyon yükselmeye devam mı eder? Yoksa bir miktar düşüş yaşanıp %45'e mi yakınsar? %30'luk faiz artışı, yaklaşıl %30'luk enflasyon düşüşü olarak görülür mü? Diğer değişkenlerin sabit olduğunu varsayalım.

    Teşekkürler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 2024 bütçe teklifine bakınca görüyoruz ki hiçbir maliye önlemi yok. Bu durumda sıkı para politikasıyla gevşek maliye politikası bir arada olacak demektir ki bunun sonucunda enflasyon baz etkisi dışında düşmez.

      Sil
    2. Her halükarda elimizdekinden fazlasını harcadığımız için para politikasını bir anlamı kalmıyor diyorsunuz.

      Teşekkürler

      Sil
  11. SAYIN HOCAM FAİZ'LERİN NEZAMAN DÜŞECEĞİNE DAİR BİR ÖNGÖRÜNÜZ VARMI.

    YanıtlaSil
  12. Mahfi bey son zamanlarda sıkça duyduğum "ilk defa evlatlar babalarının yaşadığı refah düzeyinin gerisinde kalacak" bence maliye politikamız uluslarasi standartlarda olursa diğer aklınıza gelebilecek her türlü reform ulusal birliktelik gerektiriyor. Neden derseniz seküler bir yaşam tarzında aile minimize edilmiş bireyler önplanda, hukuk noktasında pkk bizim için bir tehdit ama bizim dışımızda kimse uygulamada tehdit olarak görmüyor. Sadece turkiyeyi ilgilendiren konularda tek kriter akp-ip-chp'nin mecliste yeni bir anayasa yapmasıdır.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu dediğiniz refah kaybı toplumun her kesimi için farklı. Toplumun yüzde 20'si dolayında bir bölümü babalarının refah düzeyinin üzerinde yaşıyor. Bir yüzde 20'de babalarıyla aynı düzeyde yaşıyor. Kalan yüzde 60 babalarının refah düzeyinin gerisinde. Tabii buradan kastımız maddi refah düzeyi.

      Sil
  13. Ekonomideki sorunlar ;
    - Faiz, $ ve altın yerine reel dünyayayla birebir bağlantılı yatırım aracı, borsa yok.
    - Dijital muhasebe, planlı üretim, ticaret ile rekabetin, fiyat istikrarının başarıldığı piyasa kontrolü yok.
    - Eski binaların dönüşümünü yatay mimari israrı önlüyor.

    YanıtlaSil
  14. Hocam şahlanan enflasyona karçı borsada nasıl aksiyon alabiliriz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Alamazsınız çünkü faizler arttığı sürece borsa fazla yükselmez.

      Sil
  15. Hocam rezerv para birimine sahip ülkeler para basıp borçlarını ödeyebiliyorken diğer ülkeler bu durumdan olumsuz etkileniyor. Sizce bu durum en son nasıl sonuçlanır?

    YanıtlaSil
  16. Hocam sorunu çözmek için önce sorunun varlığını kabul etmek gerekmez mi ? Bugün yöneticilerin söylemlerine bakacak olursak merkez bankası rezervleri rekor kırıyor, yabancılar ülkeye girmek için sırada , enflasyon hızla geriliyor , halk enflasyona ezdirilmiyor vs……. Daha öncede belirttiğiniz gibi enflasyon bu saatten sonra sıfır olsa nolur, kalemizde en az 10 tane gol gördük , bu maç burdan dönmez. Maaşlı kesim ve orta direk uzun yıllar eski alım gücüne kavuşamaz. Yönetimin bunu düzeltmek için bir çabasıda yok gibi . Sadece koltuğu koruma derdinde herkes . Kısacası fragmanlar bitti seçimden sonra film başlıyor hocam . Saygılar .

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Doğru diyorsunuz, sorunu çözmek için önce sorun olduğunu kabul etmek gerekir.

      Sil
  17. Türkiye 2013-2023 yılları arasında Japonya’daki gibi kayıp 10 yılını yaşadı. Artık 2002 sonrası gibi atağa geçme vakti gelmiştir. Bu yıl GSMH Nominal ilk 1 Trilyona geçecek. Dünya ekonomisinin en büyük 19.-20. ekonomisi iken tekrar 17. büyük ekonomisi olduk. İnşallah 2030-2040 yıllarda Türkiye çok daha iyi olacak. Ben umutluyum, ülkemize güveniniz Mahfi Bey…

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Türkiye'nim kayıp yılları 1990'lar ve 2010 - 2023 arasıdır. 2024'de devam edecek gibi görünüyor. Konu ekonomi olsa güvenebilirdik. Ama asıl sorunlarımız ekonomi dışında. Sosyal ve siyasal sorunlarımızı çözebileceğimize dair hiçbir işaret yok.

      Sil
    2. Bekleriz artık . 2030- 2040 .

      Sil
  18. Seçimden sonra ne olur sizce iç talep canliliğini yitirir mi? Seçimden önce resesyona hazırlık olmasın.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 2024 bütçesi piyasaya bol para pompalanacağını gösteriyor. Yani yine enflasyon ikinci plana bütçe öne çıkıyor. Bu durumda talep canlı kalmaya, enflasyon da yükselmeye devam eder.

      Sil
  19. Devlet önce kendi aldığı harçlar ve vergilerin yılbaşı itibariyle %58-60 oranında arttırılmasından vazgeçsin. Halk o zaman şüphe duymaz enflasyon ile mücadele edildiğine. Bir pasaport harcı olmuş 7800 lira. Ehliyet 20 bin lira. Utanmıyorlarda bu rakamları almaya.

    YanıtlaSil
  20. Hocam, maaşlara yüzde 50 zam yapılacağı haberlerde yer alıyor. Bu durumda dolar, ev ve araç fiyatlarında yeniden artış olur mu?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Enflasyon şahlanır.

      Sil
    2. Artmaz olur mu? Tabii artar. O para piyasaya çıkacak talep artacak ve fiyatlar artacak.

      Sil
    3. Genede şahlanıyor aman..

      Sil
  21. Selamlar Mahfi hocam,
    Hafızam beni yanıltmıyorsa geçen senelerde “gerçek” enflasyon ile “açıklanan” enflasyon farkı diye bir şeyin olamayacağını izah etmeye çalışıyordunuz. Burada iki katı olduğunu yazmışsınız. Bu fark nasıl oluşabiliyor, fikrinizi değiştiren ne oldu öğrenebilirsem çok memnun olurum. Saygılarımlar teşekkürler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tam olarak öyle değil. Enflasyonun ve benzer verilerin gerçeği yansıtmadığını söyleyenlere karşılık ben "eğer her seferinde farklı müdahaleler yapılmıyor ve hep aynı müdahaleyle düşük gösterilmeye çalışılıyorsa yine de trend doğruyu gösterir" diyordum. Maalesef son yıllarda açıklanan enflasyon gerçekten çok uzak. Bunu ENAG'ın verilerinden görebiliyoruz. Ama yine de yukarıda tanımladığım istatistiksel yaklaşımdan hareketle açıklanan verileri kullanmaya devam ediyorum.

      Sil
  22. Mahfi hocam yazınız için teşekkürler.
    Hocam devlet piyasadaki likitideyi azaltmak için bilinçli olarak borsayı düşürür mü?

    İnsanlar borsadan para kazanıpta parayı borsadan çekip gidip harcama yapmasınlar enflasyonu yükseltmesinler diye, bilinçli olarak borsa devlet eliyle düşürülüyor olabilir mi? Böylece piyasadaki likit para ya fiyatı düşen hisselerde hapis kalacak yada bankalarda mevduat faizine yönlendirilerek piyasada dönen paranın azaltılması sağlanacak.

    Diğer yanda yüksek faiz nedeniyle şirketler finansman ihtiyacını karşılamak için bankalardan kredi almak yerine borsadan hisse satışına yöneleceklerdir. Fakat fabrika yönetimleri, hisselerin fiyatı düşürüldüğü için hisse satamayacaklar ve el mecbur üretim kapasitesini arttırarak parayı hisse satışından değilde reel sektörden kazanmaya, sürümden kazanmaya zorlanacaklardır. Böylece aşırı üretimden dolayı piyasaya mal arzı artacağı için talep karşılanmaya başlayacak, fiyatlar düşecek ve talep enflasyonu düşmeye başlayacaktır. Aynı zamanda fabrikalar kapasitelerini arttırdığı için büyümeyi de otomatik arttıracaklardır.

    Bu benim düşündüğüm bir teori ne kadar gerçektir bilemiyorum ama son günlerde yaşananlar beni böyle bir düşünceye sevketti, siz ne düşünüyorsunuz hocam olabilir mi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Normal olarak böyle bir şey olmaması lazım. Ama konu Türkiye olunca "normal olarak" sözleri pek fazla bir anlam ifade etmiyor.

      Sil
    2. Hocam ''normal olarak'' ne kaldı ki ülkede, bu kadarda olmaz denilen ne varsa olmadı mı?
      Sonuçta borsada "Varlık Fonu" denen birşey var ve kontrolü devletin elinde.

      Sil
  23. Hukukun olmadığı bir yerde ekonomiden de, ekonominin nasıl olduğu ve olması gerektiğinden de bahsetmek artık abesle iştigal etmenin ötesine geçmektedir benim gözümde. Hiç kimse yarın sabah akla, bilime aykırı, onu geçtim insan haklarına aykırı bir kararın verilemeyeceğini söyleyemez ve garanti edemez oldu ne yazık ki canım ülkemde. Ve işin üzücü yanı hakkımızı ve hukukumuzu gozetleyip koruyacak bir mekanizma da kalmadı koskoca devletimin icinde. Ama isin daha da üzücü yani bunu talep edecek ortak bir akıl ve ruhta bırakmadılar bizde. Ve bu birden olmadı. Ve bu... virgul....., birden.... virgül...., tesadüfen de olmadı. Bile isteye yaptılar bunu, yavaş yavaş gözümüzün içine soka soka yaptılar. Gözümüz görmek, ruhumuz duymak istemedi. Hayır ben gördüm ve ruhum duydu deme. Öyle olsa idi tüm bunlar olmaz idi. Öyle olsaydı tüm bunlar olmazdı. Konuya geri dönecek olursak Merkez Bankası başkanı yada ekonomi bakanı yarın sabah görevden alınabilir. Bu olmaz, olamaz diyebilecek aklı başında bir kişi var mı? Yok. O zaman tartışma da anlamsız... Kendisini sevmem ama Ege Cansenin başkanlık sistemi tartışmaları ilk başladığında konu ile ilgili yazdığı köşe yazılarından birinden şöyle soylemisti.. kopyalıyorum...
    "Tek kişinin, çok kişiye göre daha hızlı karar alabileceği açıktır. Ayrıca çok yetenekli bir kişinin çok kişiyle alınan kararlara göre daha iyi karar alabileceği de yadsınamaz. Çünkü fikirler dağılınca, oybirliği orta noktada teşekkül eder. Bu yüzden en iyi karar alınamaz. Buna karşılık en kötü kararın alınması da imkansızlaşır. Zaten demokrasi halkın hakimiyetidir. Tek yetkili süpermen yaratmak, demokrasinin özüne aykırıdır.
    Son söz: Yüz defa az kâr et, bir defa bile iflas etme."

    Ben son sözümü söylüyorum, "sarı öküzü vermeyecektik!!!!"

    YanıtlaSil
  24. kayıt dışı işler dediğiniz ticari firmaların fatura kesmeden vergisiz iş yapmalarını kasdediyorsunuz değilmi benim gözlemim yapdıkları işin 30-40% belgeli yani 60-70% devlet eksik vergi topluyor gibi peki neden göz yumuluyor?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İki tür kayıt dışılık var. (1) Vergi dışılık. (2) SGK dışılık. İkisi de (oy kaygılarıyla) üzerine gidilmediği için büyüyor.

      Sil
  25. Hocam saygılar

    YanıtlaSil
  26. Hocam 2001 ekonomik krizinde devlet hazine bonusu satıyordu. Bu bonolar hazine ye önemli kaynak sağlıyordu. Benim de o dönem bu Bonolara yatırım yapmısligim var. Vergilerl artırmak yerine ic borçlanma daha iyi olmaz mı? Saygılar

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Enflasyonu düşürmenin yolu parayı ve maliyeyi sıkılaştırmaktır. Borçlanmadan ziyade vergi etkilidir.

      Sil
  27. Einstein: “Bir problemi onu ortaya çıkaran bilinç düzeyi ile çözemezsiniz.”

    YanıtlaSil
  28. Sayin hocam, yeni yiliniz kutlu olsun, Almanya'dan selam ve sevgiler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkürler, sizin de yeni yılınız kutlu olsun.

      Sil
  29. Mahfi Bey Merhaba,

    Mevduat faizlerinin uygulanmasına dair bir sorum olacak, cevap verirseniz sevinirim. Giriş seviyesi mevduat için faizler yüzde 40 ın altında (0-50000 TL). Neden politika faizi seviyesini göremiyoruz? Yüzde 50 faizden çok bahsediliyor ancak minimum tutar bir milyon TL. Standart bir uygulamadan ziyade tutara bağlı bir uygulama var gibi bankalarda, ne dersiniz?

    İyi seneler ve saygılar,

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. MB faizi % 42,5 olunca normaldir.

      Sil
    2. Yani bu demektir ki devlet küçük tasarruf sahibini asla korumaz enflasyona karşısında geçmiştede asla korumamıştı bu bir gelenek cevap budur.

      Sil
  30. Değerli yazınız için çok teşekkür ederim.

    YanıtlaSil
  31. Murat Bozdoğan27 Aralık 2023 10:47

    Hocam enflasyonun düşmesi demek ekonominin küçülmesi demek, işsizlik demek. Denize düştük o belli biraz gözümüzü açmak kaydıyla enflasyona sarılalım bence. Bilinen bir fıkrayı bu duruma uyarladım.

    Ülkenin birinde işsiz kalan bir ekonomist berber olmuş. Krizlerden başında 3 tel saç kalan vatandaş ekonomistin önüne oturmuş. Ekonomist saçın çok dağınık yapısal reform lazım deyip sağa taramış 3 telin biri düşmüş. Ayrıca sıkılaştırma lazım deyip sola taramış kalan 2 telin biri daha düşmüş. Vatandaş kızmış bu duruma bırak dağınık kalsın saçım ya demiş.

    Hocam. Bu ülkede doğru olan ne var ki enflasyon düşük olsun. Bırakın dağınık kalsın.

    YanıtlaSil
  32. Hocam 2024 dövizde enflasyon kadar şahlanırmı?

    YanıtlaSil
  33. Hocam siz de benim gibi genç olsanız gençliğinizi / en verimli yıllarınızı şu anki durumda bu ülkede harcar mısınız? Araba ev telefon dahi alamadan bir umutla köle gibi çalışır mısınız? Yoksa yurtdışına kapağı atmaya mı tavsiye edersiniz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben gençken öyle yaptım zaten.

      Sil
    2. Ülkenize yurtdisindan da cok faydali olabilirsiniz hemde köle gibi calismadan. Saygilar

      Sil
  34. Enflasyon , bedelini ödemeden düşmez ,hukuk herkese eşit uygulanmadan düşmez , vergiler arttırılmadan , vergi tabana yayılmadan düşmez , israfa son verilmedikçe düşmez , kemer sıkmadan düşmez , mali disiplin olmadan düşmez , zincir marketlere ceza keserek düşmez , stokçulukla düşmez , akaryakıta zam yaparak düşmez , seçim ekonomisi ile düşmez , kayıt dışına göz yummakla düşmez , vergi gelirlerinin yarısını cari transferlere aktardıkça düşmez , dış borç alarak düşmez , fiyatlara müdahale ile düşmez , kiracıyı evsahibine kırdırarak düşmez , narh koyarak düşmez , nutuk atarak düşmez . Biraz uzattık affedin Üstat.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hiç uzatmamışsınız, gayet açık, net ve doğru tespitler.

      Sil
  35. Merhaba Hocam, kaleminize sağlık. Para Politikası'nın da etkinliğini artırabilmek için öncelikle enflasyonun doğru ölçülmesi, enflasyon beklentilerinin de buna göre oluşturulması gerekiyor sanırım.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok doğru. Hastalığın ne olduğunu ve boyutunu doğru saptamadan çözüm gelmez.

      Sil
  36. Geçici yöneticilerin yapacakları büyük yanlışlarla devletlere kalıcı zarar vermelerini engelleyen kontrol mekanizmalarının "iş yapmamızı engelliyorlar" vb. tarzı popülist söylemlerle yok edilip tüm uyarılara rağmen hiç bir kontrol mekanizmasının olmadığı bir sisteme geçişimizin sonuçlarını yaşıyoruz ve görünen o ki daha uzun bir süre daha yaşamaya devam edeceğiz.

    YanıtlaSil
  37. hocam insanlarımız kripto para piyasasına geçtikçe tl'den dolara geçmiş oluyorlar aslında. Bu da TL' nin daha çok değer kaybetmesine sebep oluyor ve maliyet yönlü enflasyonun önünü açıyor. Sizce bu tip sorunlar için hükümet kripto para piyasasına karşı doğrudan önlem almalı mı hocam? İyi günler dilerim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Enflasyonun tek bir nedeni var: Yanlış ekonomi politikası ve riskleri artıran yaklaşımlar.

      Sil
    2. Hocam doğru yapılan hiçbirşey yok beton santralleri sürekli faturasız mal sevkiyatı yapıyor yani yapı ruhsatı almamış inşaatlara hazır beton gönderiyorlar belediye müdahele etmiyor işde depremde evler niye yıkılıyor ortada devlete vergi kdv zararı belediyeye ruhsat harcı zararı mühendislere işsizlik vd ekonomik ve vergisel zararlar deprem yönetmeliğine uygun olmayan yapıları cimere şikayet ediyorsunuz şikayet etdiğiniz kurumlar ne kadar şikayet etsenizde cevap vermiyor savcılığa şikayet savcılık bir şey yapmıyor bu bahsetdiğim olay bir iki ev değil binlerce herkes biliyor işde böyle bir ülkeyiz suçlu şu andaki iktidar değil sadece hepsi ve olay on yıllardır ayni.

      Sil
  38. Enflasyonu düşürmeye çalışmadan önce enflasyonun ne kadar zararlı ve yıpratıcı olduğunu bilmek gerekir ki ülkemizde maalesef bu duyarlılık yok. Dünyanın en güvenli şehirlerinde enflasyon oranının eksi veya %1 civarında olduğunu bilirsek bugün ekranlarda izlediğimiz cinayet, gasp, hırsızlık, kara para aklama, uyuşturucu, fuhuş gibi suçların nedenini daha iyi anlarız diye düşünüyorum hocam.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bunları hala anlamamış olan bir topluma bunu da anlatamazsınız.

      Sil
  39. Liberal Muhafazakar Komünist Parti enflasyonuda da faizide kumar da yenip her şeyi halledeceğiz demiş.

    YanıtlaSil
  40. Hocam bu ülke kurumların bağımsızlığını sağlamağımız sürece düşmez. Öncelikle Merkez Bankasından başlayarak, bu tür kurumların başındaki insanların belirli kriterlere sahip tıpkı AYM üyeleri gibi tecrübe ve eğitim kriterlerinin bulunduğu ve seçimlerinin Meclis tarafından yapılıp görev süresi sonuna kadar da görevden alma yasaklarının bulunması gerekiyor. Ve sonra kurumlara yapılan alımlarda puan ağırlıklarının yükseltilmesi lazım çünkü ben bunu tecrübe ediyorum ve puanı yüksek olarak atanan arkadaşların daha sorumluluk bilince sahip ve zeki insanlar olduğunu görüyorum. Devlette liyakat esas olmalıdır.
    Bizim ülkemizde bölünmüşlük de fazla olduğu için iktidarlar bugün rasyonel davranır, yarın seçim gelir veya başka bir iktidar gelir bunu bozar ve tekrardan aynı şeyleri tekrar tekrar yaşarız. Bu yüzden bizim, Anayasayı Kurumların bağımsızlığını ve liyakati esas alacak şekilde tekrar yazmamız gerektiği kanaatindeyim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu ekiple Anayasa değişikliğine gitmek çok daha kötü bir anayasayla masadan kalkmamıza yol açar.

      Sil
  41. enflasyon kolay kolay dusmez

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Guclu baz etkisiyle 2024 yili temmuzda duser gibi olur sonra gerisin geri tekrar yuksek kalmaya devam eder.

      Sil
  42. Hocam sizin yapısal reformlarınızı blogunuzdaki yazılardan ve dergipark daki makaleleride inceledim fakat Türkiye de bunları yapdırmazlar ben 70 lerde okudum istanbulda yaşarken idealist dim herşeyin yapılabileceğini düşünüyordum onlarca yıldır anadoluda mühendislik yapıyorum ve şu andaki neslin ne olduğundan haberi yok sadece onlara gösterilen yolda yürüyorlar Türkiyenin bulunduğu çemberi kırması için yeni düşünebilen sorgulayan bağımsız karar verebilen bir nesil lazım onlar yapısal reformları tabiki yaparlar fakat görüşüm gelecekde daha muhafazakar merkezi yönetimin emrinde yeni bir nesil geliyor benim gözlemim böyle.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Doğru bir gözlem. Sürekli geriye saran bir ülke olduk.

      Sil
  43. Hocam Şimşek in işaret ettiği kredi kartına taksit uygulamasına son verilmesi enflasyonist baskıyı durdururmu?

    YanıtlaSil
  44. Hocam maliye müfettiş muavinligi yaptığınız zamanlarla ilgili anılarınızı kapsayan bir yazınız var mı o dönemki muavinlik sürecini merak ediyorum vergi müfettiş yardımcılığında diğer teftiş kurullarına nazaran inanılmaz bir disiplin ve yoğunlukla geçiyor bitmeyen sınavlar eğitimler vs. Bu hususta siz nasıl bir kıyaslama ve değerlendirme yaparsınız.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Light Günlük diye bir kitabım var. 1950'lerden 2000 yılına kadar yaşadıklarımla ekonomiyi harmanlayan bir kitap. Orada maliye müfettiş muavinliği anılarım da var.

      Sil
  45. Tek rakamli enflasyonu(%7-%8- %9 gibi...)artik bir daha goremeyecek miyiz sizce?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu ekonomi politikasıyla göremeyiz.

      Sil
    2. Tek rakamlı enflasyonu artık aylık olarak göreceğiz.

      Sil
  46. Hocam bahsettiğiniz kamu harcamalarının devam ettiğini hangi kaynaklara dayanarak söylüyorsunuz? Kamu harcamalarının devam edip etmediğini nereden takip edebiliriz? Teşekkürler.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bütçe uygulamaları. Hazine ve Maliye Bakanlığı sitesinde var.

      Sil
  47. Hocam merhaba asgari ücret artışı ve dolar bazında 580 USD seviyesine gelmesi ekonomimizi nasıl etkiler. Reel sektör firmaları dolar bazında bu yüksek asgari ücreti kaldırabilirler mi? Ya da bu artış doların da ciddi şekilde yükseleceğini mi gösterir?

    YanıtlaSil
  48. Hocam aklıma takılan bir soruyu sormak istiyorum. Cehaletimi mazur görün lütfen. Asgari ücrette ve kamudaki ücretlerde hiçbir artış yapılmasa satın alma gücümüz ve refah düzeyimiz çok düşer mi?

    YanıtlaSil
  49. Ocak ayi itbariyle bir zam dalgasi tsunamisi bekliyor musunuz?

    YanıtlaSil
  50. fiyat artislari ne zaman son bulur

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu ekonomi politikası ve bu politikalarla hiçbir zaman son bulmaz.

      Sil
  51. Hocam bizde hem ekonominin %3-5 büyümesi hem de enflasyonun düşmesi mümkün mü? Güya şu anda ikisi birden yapılmak isteniyor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Mümkün. 2003 - 2010 arasında bu gerçekleşti. Eğer geleceğe ilişkin beklentiler olumlu olursa mümkündür. Dediğim dönemde bankacılık, bütçe alanlarında yapısal reformlar yapıldı ve AB ile tam üyelik müzakeresine girildi. Ve bunların sonucu olarak beklentiler düzeldiği için ekonomi büyürken enflasyon da (faiz de) düştü.

      Sil
  52. Para politikası sıkılaştırılırken maliye polikasının gevşek tutulması kamu kaynaklarının iktidarın istediği yerlere tarnsferinden vazgeçememsi anlamını taşıyor. Bu başlı başına ekonomi için verimsizlik ve de enflasyon kaynağı

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok doğru ayrıca bu şekilde enflasyon da düşmez (baz etkisiyle bir sürelik düşüş hariç.)

      Sil
  53. Merhaba.
    Tüm TL birikimimi dolara çevirdim, vadesiz döviz hesabımda tutuyorum.
    1- Devlet; seçimden sonraki devalüasyonda, küçük meblağ büyük meblağ demeden bankadaki paralara el koyabilir mi?
    2- %40- stopaj konuşuluyor. Vadesiz hesaptan da bu tür kesintiler yapılabilir mi?
    Lütfen cevabınızı rica ediyorum. Teşekkür ederim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 1. O aşamaya gelmiş bir devlet devam edemez.
      2. Anapara değil faizden alınabilir. Anaparadan alınırsa o servet vergisi olur.

      Sil
  54. Avrupa ve ABDdeki enflasyonla mucadeleyi nasil goruyorsunuz basarili olacak mi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. ABD başarılı, Avrupa biraz daha geriden geliyor. Avrupa'daki sorun Almanya'nın büyüme ivmesini kaybedip resesyona girmiş olması. O nedenle Avrupa Merkez Bankası faizi daha fazla artıramıyor.

      Sil
  55. https://geziplani.net/yillara-gore-asgari-ucret
    Asgari ucret net 578den ortalama son 10 yilin seviyesi olan 397 dolara inene kadar %45 dolayinda kur artisi ile dengelenecek. Bu dengelenme ise bize kurun %45 artmasiyla sonuclanacaktir. Olasi bir kur dalgalanmasi en az %45 dolayinda bir develuasyona gebedir. Bu da euronun 46.5 tl olmasina yol acacaktir.

    Bu kur dalgalanmasi muhtemelen ilk ceyrekte olusa gelecektir. Kurun ataga gecmesi asgari ucreti rekabet edebilir seviyeye cekmektir. Cunku Turkiyenin rekabet seviyesi ve rekabet ettigi ulkeler uretim kalitesi sinirlidir. Bu sinir ancak rekabetin kurla saglanmasi ile olusacaktir.

    YanıtlaSil
  56. Enflasyon düşer. Bu gayet net.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Baz etkisiyle düşebilir, o etki bitince bu ekonomi politikasıyla gidersek düşmez, yeniden yükselir.

      Sil
  57. Sayın Eğilmez,

    Hazırda bekliyormuş gibi, asgari ücretin yükseltimesinden sonra TCMB'nin "asgari ücretin yükseltimesi sebebiyle Ocak ayında enflasyon artacak" diye peşin peşin duyuru yapmasını bir nebze anlayabiliyorum.

    https://t24.com.tr/haber/merkez-bankasi-asgari-ucret-etkisiyle-enflasyon-ocakta-yukselecek,1145193

    Fakat, niçin spesifik olarak "Ocak" ?

    Şubat'ta, Mart'ta, ilerleyen aylarda enflasyon artmayacak mı?

    Niye sadece "Ocak" ayına dikkat çekmişler?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ocak'ta hemen asgari ücrete bağlı fiyat artışları devreye girer. Hatta şimdiden başladı devreye girmeye. Sonraki aylarda zincirleme etkiler girer. Bu konuda bir yazımı akşama kadar bloğa koyacağım.

      Sil
  58. Türkiyenin Final Sınavı , Lehman Brothers Gibi Olacak , Selamlar ,Kib

    YanıtlaSil
  59. Mahfi Bey merhaba. En temel olarak “üretim yoksa enflasyonun düşüşü hayal” diyebilir miyiz?

    YanıtlaSil
  60. Enflasyon sıfır olsa bile fiyatlar düşmez . Bunu herkes biliyor.

    YanıtlaSil
  61. Kaleminize sağlık hocam. Teşekkürler.

    YanıtlaSil
  62. Hocam maliye politikası ile ilgili olarak bir ekleme ve hatırlatma yapmak istiyorum. Hatırlarsanız 2023 de devlet 'matrah artırımı' ve 'varlık barışı' gibi vergiye uyum kampanyaları yaptı. Özellikle matrah artırımı 2022 yılınıda kapsayacak şekilde yapıldı ve bu düzenleme sayesinde mükellefler mali hesaplarını ( 2022) dahil olarak incelenmeme garantisi aldılar ve devlette ciddi bir miktar vergi topladı. Maliye'nin mükellef bazında artık para toplayabileceğine pek inanmıyorum çünkü özellikle kayıt dışı kazanan bir çok mükellef 2022'ye kadar olan bütün kazancını sağlama aldı geçmişe dönük olarak bir inceleme söz konusu değil.

    Bu noktada 2023 yılı için maliye bakanlığı mükellefleri inceleyebilir kayıt dışı kazanç tespit ederse bunu cezasıyla alabilir doğru.

    2024 yılı içi maliye bakanlığı mükellefleri daha fazla sıkıştırmaya devam ederse özellikle işten çıkarmaların artacağını ve kayıt dışı kazancın daha da artacağını düşünüyorum.

    Türkiye de hiç bir esnaf damga vergisi hariç hiç bir şekilde vergi ödemiyor öncelikle maliyenin bunun peşine düşmesi kanaatindeyim. Bunu girdiğimiz dükkanlarda asılı vergi levhalarından görebiliyoruz maliye politikasının öncelikle yıllardır kendini zararda gösteren esnafa varsa şirketlere yönelmesi gerekmekte bu şekilde vergisini az ödeyenin peşine düşmektense hiç ödemeyenin peşine düşmesi bence daha mantıklı.

    Saygılar

    YanıtlaSil
  63. Hocam elinize sağlık. Bir ara para arzı tam olarak nasıl gerçekleşitor, bu aynı zamanda piyasadaki fiziksel olarak banknotların dolaşması mı anlamına geliyor, elektronik işlemler buna nasıl dahil oluyor ya da arz genişlemesi ya da kısıtlamasında elektronik tarafa nasıl müdahale ediliyor hakkında bir yazı yazarbilirseniz , sanırım o taraftaki konular anlamamız için yararlı oalcaktır. Ayrıca piyasadaki para hacmi (doğru mu bilmiyorum ama ben para arzı vs ile devletin piyasada dolaşan para miktarını bildiğini varsayıyorum) vesilesiyle, bu hacimin oluşturacağı potansiyel vergi geliri tahmini ile kayıt dışı oranını tahminlememiz mümkün olur mu ?

    YanıtlaSil
  64. Hocam 2023 de temmuz ve aug ayları aşırı yüksek geldiği için, zaten eylül 2024 verileri gelene kadar enflasyonun %50 nin bile altına düşmesi çok zor.. eger seçim sonrası sürpriz zamlar v.s. olmazsa Eylül 2024 sonrasında yavaş yavaş 40' lı enflasyonları göreceğimize inanıyorum. Bu ekonomi yönetimi görevde kalır ve israflar da bir miktar azalırsa; 2025 de %25-35 bandında bir enflasyon görülür. Bu dediklerim olabilecek en mutedil ve makbul senaryo olur.

    YanıtlaSil
  65. Mahfi Bey, Türkiye'deki enflasyonla mücadelede alınan önlemlerin etkisini ve maliye politikasının para politikasıyla uyum içinde yürütülmesinin önemini vurgulamışsınız. Ancak, maliye politikasının enflasyonla mücadelede etkin bir rol oynamadığı ve yapısal reformlara odaklanılmadığı belirtiliyor. Sizce, Türkiye'nin enflasyonla mücadelede başarılı olabilmesi için hangi politika değişikliklerine ihtiyaç var?

    YanıtlaSil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Lozan Antlaşması 2023'de Bitecek, Biz de Madenlerimizi Çıkarabileceğiz!

Dolardan TL'ye Geçişin Nedenleri ve Sonuçları Üzerine

Kapitalizm