Kayıtlar

Topal Ördek ve Piyasalar

ABD’de yapılan ara seçimler, Donald Trump’ın siyasal gücüne önemli bir darbe oldu. Cumhuriyetçi Parti hem Senato’da hem de Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kaybetti. Böylece Trump, başkanlığının kalan iki yılında karşısında Demokratların kontrol ettiği bir Kongre bulacak. Bir başka ifadeyle gaz pedalı hâlâ Trump’ta olsa da fren Demokratlarda olacak. İran savaşı, hayat pahalılığı ve gümrük tarifeleri Cumhuriyetçilerin yenilgisinde etkili oldu. Seçim sonuçları, Trump’ın siyasal gücünün de sınırları olduğunu gösterdi. Trump Tam Olarak Topal Ördek Konumunda Değil ABD siyasetinde “topal ördek” (lame duck), görev süresinin sonuna yaklaşan ve siyasal etkisi azalmaya başlayan başkanlar için kullanılır. Trump’ın görev süresinin bitmesine henüz iki yıl olsa da Kongre’nin iki kanadını kaybetmesi, onu bu konuma yaklaştırıyor. Demokratların Kongre’yi kontrol etmesi, Trump’ın yasa çıkarma ve bütçe politikalarını uygulama kapasitesini sınırlayacak. Yönetim daha fazla denetlenecek, başkanın a...
8 yorum
Devamını okumak için »

Dünyada ve Türkiye’de Rezervler

Resim
Rezerv, gelecekte kullanılmak üzere saklanan, biriktirilen kaynaklardır. Ekonomi ve Merkez Bankası bağlamında ise brüt rezerv, banka rezervleri, net rezerv ve swap hariç net rezerv gibi kalemlerle ölçülen, dış ödemelerde ve kriz anlarında kullanılmaya hazır dış varlıklardır. Brüt Rezervler: Merkez Bankası’nın sahip olduğu toplam altın, döviz ve diğer uluslararası varlıkların tamamıdır. Net Rezervler: Brüt rezervlerden Merkez Bankası’nın bankacılık sistemine olan bazı yükümlülüklerinin (banka rezervleri) çıkarılmasıyla bulunur. Swap Hariç Net Rezerv: Net rezerv rakamından swap (ödünç alınan/takas edilen) dövizlerin düşülmesiyle elde edilen, ülkenin kendi sahipliği altındaki net dış varlıkları gösteren en kritik kısımdır. Rezerv Para: Küresel ticarette ve merkez bankalarının kasalarında herkesçe kabul gören para birimleridir. Rezerv para olarak kabul edilen paralar; ABD Doları, Euro, Japon Yeni, İngiliz Sterlinidir. Son zamanlarda Çin Yuan’ı da en azından bölgesel rezerv para ola...
66 yorum
Devamını okumak için »

Aşil'in Topuğu

Hayatta ne kadar güçlü, donanımlı veya hazırlıklı olursanız olun, sizi bir anda alaşağı edebilecek zayıf bir noktanız var mı? Binlerce yıl öncesinden, antik mitolojinin en karanlık savaş meydanlarından gelen bir öykü, bugün modern iş yaşamımızda, ilişkilerimizde ve kişisel gelişimimizde hala yankılanmaya devam ediyor: Aşil Topuğu. Mitolojiye göre deniz tanrıçası Thetis, oğlu Akhilleus’u (Aşil) ölümsüz ve yaralanmaz kılmak için yer altı dünyasındaki kutsal nehre, Styx’e batırır. Ancak annesi bebeği suya batırırken topuğundan tuttuğu için orası kuru kalmıştır. Bu yüzden koskoca kahramanın vücudundaki tek ölümcül nokta topuğudur. Truva Savaşı sırasında Prens Paris, Truva kentinin tanrısı Apollon’dan Aşil’in bu zayıf noktasını öğrenir ve bu yenilmez savaşçıyı topuğundan zehirli okla vurarak öldürür. Bu antik öykü modern bilimde de karşılık bulur. İnsan vücudundaki en kalın ve en güçlü tendon olan, baldır kasını topuk kemiğine bağlayan bölgeye tıp dilinde doğrudan "Aşil tendonu...
73 yorum
Devamını okumak için »

Kredi Kartlarından Giderek Enflasyonu Hesaplamak

Resim
Bankalararası Kart Merkezi (BKM) Kartmetre adı altında her ay kredi kartı ödeme endeksi yayınlıyor. 2015 yılı Nisan ayını 100 baz alan bu endeks bize kredi kartı kullanımının her ay bir önceki aya ve bir önceki yılın aynı ayına göre ne kadar değiştiğini gösteriyor. Böylece bu endeksteki değişimlerden giderek kredi kartı kullanımının değişip değişmediğini görerek harcama eğilimi konusunda bilgi sahibi olabiliyoruz. Kuşkusuz bu endeksteki değişimler bize yalnızca kart kullanımının değişimini değil fiyatların da değişip değişmediğini gösteriyor. Bir başka ifadeyle kart kullanımı hiç artmamış olsa bile fiyatlardaki artış kart kullanımını artmış olarak gösteriyor. Endeks genel kartlı ödeme endeksi ve hane halkı kartlı ödeme endeksi olarak önce ikiye ayrılıyor sonra da bunlar kendi içlerinde nominal ve reel olarak ayrılıyor. Burada genel kartlı ödeme endeksi (nominal) değerleri esas alınmış bulunuyor.  Aşağıdaki ilk grafik söz konusu endeksteki değişimleri sergiliyor (Endeks verileri B...
58 yorum
Devamını okumak için »

Kitaplar ve Yorumlar 2026 2

Tevfik Altınok, Hazinedarbaşı, Remzi Kitabevi, 2026 Kamu yönetiminde ve özel sektörde üst düzey görevlerde bulunmuş, pek çok olaya, yanlışa ve doğruya birinci elden tanıklık etmiş, bunların çoğunda gidişatı düzeltmeyi başarmış olan Tevfik Altınok’un bu kitabında, onun gözünden birbirinden önemli olaylara tanıklık edeceksiniz. Kitap, benim de bir bölümüne Tevfik Altınok’un yanında bizzat tanıklık ettiğim Türk yönetim tarihinin çok önemli bir kesitini çarpıcı biçimde ortaya koyuyor. Türkiye 70 sente nasıl muhtaç oldu? Bugünkü yap-işlet-devret modelinin Osmanlı İmparatorluğundaki ilk uygulama örneklerinden olan Vagon Li Anlaşması nelere mal olmuştu? Bankerler krizi neden ve nasıl çıktı? Batan bankalar niçin battılar? Bu gibi soruların yanıtlarını bu kitapta bulacaksınız. Türkiye’nin geçmişine ışık tutan bu kitap mutlaka okunmalı derim. Roger Crowley, Deniz Canavarları (çeviren: Alperen Soysaldı), April Yayıncılık, 2026 Bu kitap Roger Crowley’in okuduğum ikinci kitabı. İlki Fatih...
85 yorum
Devamını okumak için »

Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı

22 Ekim 2026 Perşembe günü dünya finans piyasalarında yaşanan gelişmeler, yatırımcıların risk algısının ne kadar hızlı değişebildiğini bir kez daha gösterdi. ABD borsalarında özellikle teknoloji hisseleri değer kaybederken petrol fiyatları yükseldi, altın fiyatları düştü, Avrupa ve Asya piyasalarında da satışlar görüldü. Borsalardaki düşüşün nedenleri Perşembe günü Nasdaq yüzde 2,6, S&P 500 ise yüzde 1,2 geriledi. Özellikle yarı iletken şirketlerindeki kayıplar dikkat çekti. Dow Jones'un günü hemen hemen yatay tamamlaması ise satışların bütün sektörlerde aynı ölçüde yaşanmadığını ortaya koydu. ABD borsalarındaki düşüş diğer borsalara da önemli ölçüde yansıdı. Burada önemli bir konu var: Bir şirketin büyümesi ile o şirketin hissesinin değer kazanması aynı şey değildir. Yapay zekâ alanında faaliyet gösteren şirketler büyük yatırımlar yapıyor. Bu yatırımlar gelecekte önemli gelirler sağlayabilir. Ancak yatırımcı açısından asıl mesele, harcanan paranın ne kadar gelir ve kâr...
72 yorum
Devamını okumak için »

Türkiye Döviz Kurunu Hangi Yöntemle Belirliyor?

Döviz Kuru Belirleme Rejimleri Bir ülkenin ulusal parasının yabancı paralara göre değerinin (kur) hangi esaslara göre belirleneceğini gösteren düzenlemelere döviz kuru rejimi deniyor.   IMF, döviz kuru rejimleri konusunda dört ana kategori arasında ayrım yapıyor: (1) Katı sabitleme rejimleri. (2) Yumuşak sabitleme rejimleri. (3) Dalgalı kur rejimleri. (4) Artık kategori olarak diğer yönetilen kur rejimleri. Sürünen Kur Benzeri Düzenleme (Crawl-like Arrangement) IMF, döviz kuru hareketlerinin belirli bir süre boyunca istatistiksel olarak belirlenen bir eğilim etrafında dar bir bant içinde kalmasını, sürünen kur benzeri düzenlemenin belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden biri olarak değerlendiriyor. Her ikisi de yumuşak sabitleme rejimleri arasında yer alan sürünen kur benzeri rejim (crawl–like arrangement) ile kademeli sabit kur rejimi (crawling peg) arasında bazı farklar bulunuyor. Kademeli sabit kur rejimi; merkezî otoritenin referans kuru veya kur paritesini belirli ara...
59 yorum
Devamını okumak için »

Fransa'da Yağmacılık ve Tüketim Toplumu

Son günlerde Fransa'da yaşanan olaylar önemli bir soruyu gündeme getiriyor: Bunlar 1968'deki gibi bir öğrenci ayaklanması mı, giderek artan hayat pahalılığı ve işsizlik gibi ekonomik sıkıntıların yansıması mı, yoksa toplumsal dışlanmaya karşı bir başkaldırı mı? Düşük gelirli ailelerin üyeleri, işsiz gençler ve kendilerini toplumun dışında hissedenler, bir yandan televizyonlarda, sosyal medyada ve vitrinlerde sergilenen tüketim dünyasının içinde yaşıyor, öte yandan o dünyanın sunduğu olanaklara ulaşamıyorlar. Bu kesimlerden bazıları, öğrencilerin ya da halkın protesto gösterileri sırasında ortaya çıkan kargaşadan yararlanarak mağazaları yağmalıyor, otomobilleri tahrip ediyor. Bunun bir lümpen başkaldırısı olup olmadığı da tartışma konusu. Marx, lümpen proletaryayı düzenli üretim ilişkilerinin ve örgütlü işçi sınıfının dışında kalan, ekonomik ve toplumsal konumları istikrarsız kesimler olarak tanımlar. Bu kesimlerin ortak bir sınıf bilinci ve siyasal program geliştirmekte zor...
139 yorum
Devamını okumak için »

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri

Bir ülkeyi demokratik, otoriter, kapitalist, sosyalist ya da faşist olarak tanımlamak, o ülkenin nasıl yönetildiğini ve ekonomik kaynakların nasıl dağıtıldığını tek başına açıklamaz. Çünkü bu kavramlar aynı türden özelliklere işaret etmez. Siyasal sistemler, iktidarın nasıl belirlendiğini, kullanıldığını ve sınırlandırıldığını; ekonomik sistemler ise mülkiyetin, üretimin ve kaynak dağılımının nasıl örgütlendiğini açıklar. Bunlara ek olarak devlet ile ekonomik çıkar grupları arasındaki ilişkiler de bir ülkenin gerçek işleyişini anlamada önemli rol oynar. Devlet ekonomik faaliyetlerde ne kadar güçlü olursa olsun, bu gücün hangi kurallarla ve kimin yararına kullanıldığı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle ülkeleri üç boyutta incelemek daha açıklayıcıdır: siyasal sistem, ekonomik sistem ve siyasal iktidar ile ekonomik çıkar grupları arasındaki ilişkiler. Siyasal Sistemler: İktidar Nasıl Belirlenir ve Sınırlandırılır? Siyasal sistem, bir ülkede iktidarın nasıl elde edildiğini, k...
50 yorum
Devamını okumak için »

Gelir Artışını Niçin Hissetmiyoruz?

Türkiye ekonomisine ilişkin en dikkat çekici tartışmalardan biri, açıklanan büyüme oranları ile vatandaşın günlük yaşamında hissettiği ekonomik koşullar arasındaki farktır. Millî gelir artıyor, ekonomik faaliyetler genişliyor ve kişi başına düşen GSYH yükseliyor. Buna karşılık birçok kişi, gelirinin temel ihtiyaçlarını karşılamakta giderek daha yetersiz kaldığını düşünüyor. Bu durum ilk bakışta bir çelişki gibi görünebilir. Ancak ekonomik büyüme ile toplumsal refah artışı aynı şey değildir. Üretimin ne kadar arttığı, fiyatların nasıl değiştiği, döviz kurunun seyri ve yaratılan gelirin toplum içinde nasıl dağıldığı, büyümenin günlük yaşama ne ölçüde yansıdığını belirler. Nominal büyüme ile reel büyüme arasındaki fark TÜİK'in 2025 yılı yıllık GSYH verilerine göre Türkiye ekonomisi cari fiyatlarla yüzde 41,6 büyürken reel büyüme yüzde 3,7 olarak gerçekleşti. Bu fark, ekonominin parasal büyüklüğündeki artış ile üretilen mal ve hizmet miktarındaki artışın aynı olmadığını gösteriyo...
85 yorum
Devamını okumak için »