Kayıtlar

Ahlaki Tehlike ve SPK'nın Tasfiye Kararı

Bir fonun tasfiyeye girmesi yalnızca yatırımcının para kaybetmesi anlamına gelmez. Asıl önemli soru şudur: Bir fon başarısız olduğunda zararı kim taşır? Bu soru bizi finansal piyasalardaki önemli kavramlardan biri olan ahlaki tehlikeye götürüyor. Daha fazla risk, daha fazla sorumluluk Serbest fonlar, diğer yatırım fonlarına kıyasla daha geniş bir yatırım ve işlem alanına sahip. Türev ürünler, swaplar, yoğunlaşmış pozisyonlar veya daha düşük likiditeli varlıklar kullanılabiliyor. Bu esneklik yatırım stratejileri açısından önemli bir avantaj. Ancak karşılığında daha güçlü bir risk yönetimi gerekiyor. Çünkü yüksek riskli bir stratejide işler ters gittiğinde sorun yalnızca portföy değerinin düşmesi değil; pozisyonların ne kadar hızlı ve hangi fiyattan nakde çevrilebileceği meselesine dönüşüyor. Ahlaki tehlike de burada ortaya çıkıyor. Eğer riski alan aktör, başarısızlığın maliyetinin tamamını kendisinin taşımayacağını düşünürse, normalden daha fazla risk alma teşviki oluşabilir. ...
18 yorum
Devamını okumak için »

Bireysel Rasyonelliğin Sınırı

Bir göl düşünelim: Dağların arasında, yemyeşil doğanın içinde, insanları kendine çeken bir doğa harikası. Gölün kıyısına bir ev yapılıyor. Evin sahibi sıradan bir mülkten çok daha fazlasını elde ediyor. Çünkü evin değeri yalnızca arsasından ve yapısından değil, gölün orada olmasından da kaynaklanıyor. Doğanın sunduğu güzellik, özel mülkiyet üzerinden ekonomik değere dönüşüyor. Sonra ikinci ev, üçüncü, dördüncü derken oteller, restoranlar, yollar ve otoparklar geliyor. Herkes kendi açısından rasyonel davranıyor. Fakat bireysel açıdan rasyonel görünen kararların toplamı, toplumsal açıdan rasyonel olmayabiliyor. Gölün çevresi doldukça doğal görünüm değişiyor; trafik, gürültü ve kirlilik artıyor, ekosistem üzerindeki baskı büyüyor. İnsanların bölgeye gelme nedeni olan doğal güzellik, yine bu ekonomik faaliyetlerin sonucunda aşınıyor. Türkiye'de bunun çarpıcı örneklerinden biri Trabzon/Çaykara'daki Uzungöl. Turizm bölgeye önemli bir ekonomik değer kazandırırken, zaman içinde o...
132 yorum
Devamını okumak için »

Devlet Kapitalizmi ve Çin

Kapitalizm deyince aklımıza özel mülkiyet, girişimcilik, rekabet ve piyasa gelir. Sosyalizm deyince devlet mülkiyeti ve merkezi planlama. Oysa bugün bazı ülkeler bu iki sistemin tam ortasında, ikisinin özelliklerini bir arada taşıyan bir model uyguluyor: devlet kapitalizmi. Devlet kapitalizminde özel şirketler vardır, kâr vardır, borsa vardır, rekabet vardır. Ancak devlet de ekonominin kenarında oturup olup biteni seyretmez. Stratejik sektörlerde şirket sahibidir, kredi ve yatırımları yönlendirebilir, bazı sektörleri teşvik eder ve ekonominin geleceğine ilişkin hedefler belirler. Bu sistemi şöyle özetleyebiliriz: Direksiyonda devlet oturuyor ama otomobili piyasa kullanıyor. Bu modelin en önemli örneği Çin'dir. Çin, 1978 sonrasında merkezi planlamanın katılığını azaltarak özel girişime ve piyasa mekanizmasına giderek daha fazla alan açtı. Yabancı sermayeyi ülkeye çekti, dış ticareti geliştirdi ve özel sektörün büyümesine izin verdi. Ama devlet ekonomiden çekilmedi. Enerji, fin...
98 yorum
Devamını okumak için »

Orta Vadeli Program (2027 – 2029) Üzerine Düşünceler

Resim
Hükümetin 2027-2029 dönemine ilişkin ekonomi politikalarını ve temel makroekonomik hedeflerini içeren Orta Vadeli Program (OVP) açıklandı. Bu yazıda programın politika hedeflerinden çok, bu hedeflerin sonucunda ortaya çıkması beklenen ekonomik göstergelere bakacağız. Metnin altındaki ilk tablo OVP’de yer alan temel tahminleri özetliyor. İkinci tablo ise bu tahminlerin bir önceki yıl açıklanan OVP’ye göre ne kadar değiştiğini gösteriyor. Şimdi bu iki tabloyu birlikte değerlendirelim. Tahminler ve Tutarlılıkları Önce büyüme tahminlerine bakalım. OVP’deki tahminler, Türkiye ekonomisinin 2025 yılını da hesaba kattığımızda dört yıl boyunca potansiyel büyüme oranı olarak kabul edilen yüzde 4,8’in altında büyüyeceğini, ancak 2029 yılında bu düzeye ulaşabileceğini gösteriyor. Bu tahminlerin tutarlı olup olmadığını anlamak için enflasyon oranlarına bakalım. OVP, bu yılın sonunda enflasyonun yüzde 28,4 olacağını tahmin ediyor. Bu oran, TCMB’nin son tahmini olan yüzde 28’in 0,4 puan ü...
65 yorum
Devamını okumak için »

Futbolda Hakem Sorununun Çözümü

Her hafta hakemleri tartışıyoruz. Orta hakem, yardımcı hakem, dördüncü hakem ya da VAR hakemi… Fark etmiyor. Her hafta yeni bir tartışma, yeni bir hata iddiası, yeni bir kriz çıkıyor. Daha ilginç olan ise şu: Maçın ardından tekrarları izlediğimizde, tartışmaların ve öne sürülen iddiaların önemli bir bölümünün gerçekten de karşılığı olduğunu görüyoruz. Sorun Kişilerde mi Sistemde mi? Bugüne kadar çözüm için farklı öneriler getirildi. Bunlardan biri, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Başkanının ve/veya Merkez Hakem Kurulu (MHK) Başkanının görevden alınması ve yerlerine yeni isimlerin getirilmesiydi. Geçmişte bu yönde değişiklikler yapıldı. Ancak hakemlerle ilgili şikâyetler sona ermedi. Bir başka öneri, maçların yabancı hakemler tarafından yönetilmesi ve VAR hakemlerinin de yabancılardan seçilmesiydi. Yabancı orta hakem uygulamasına geçilmedi; ancak yabancı VAR hakemleri görevlendirildi. Buna karşın eleştiriler ve şikâyetler ortadan kalkmadı. Buradan şu sonucu çıkarmak mümkü...
51 yorum
Devamını okumak için »

Hangi İşsizlik?

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı işgücü verileri, ekonominin gidişatını anlamak için önemli göstergelerden biri olarak öne çıkıyor. Ancak manşetlere taşınan işsizlik oranı, Türkiye’deki istihdam piyasasının tamamını tek başına anlatmıyor. Temmuz 2026’da mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı 0,5 puan artarak yüzde 8,1’e, işsiz sayısı ise 2 milyon 860 bine yükseldi. Fakat tablo yalnızca bu sayıdan ibaret değil. Yüzde 8,1’lik İşsizlik Oranı Ne Anlatıyor? Dar tanımlı işsizlik oranı, belirli istatistiksel kriterlere göre hesaplanıyor. Çalışmayan, iş arayan ve çalışmaya hazır olan kişiler bu kapsamda değerlendiriliyor. Bu çerçevede iş aramaktan vazgeçen veya aktif olarak iş aramadığı için işsiz olarak sınıflandırılmayan bazı gruplar, yüzde 8,1’lik oranın dışında kalabiliyor. Bu, oranın yanlış olduğu anlamına gelmiyor. Ancak işgücü piyasasının tamamını anlamak için tek başına yeterli olmadığını gösteriyor. Atıl İşgücü Oranı Neden Önem...
36 yorum
Devamını okumak için »

Yatırım Fonlarına İlişkin Yeni Düzenleme

Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 28 Ağustos 2026 tarihinde Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’de yaptığı değişiklikler, yatırım fonlarının portföy yönetiminden belirli hisselerde taşıyabilecekleri pozisyonlara kadar birçok alanda yeni kurallar getiriyor. Düzenleme, özellikle serbest fonların yatırım stratejileri ve portföy yönetim şirketlerinin faaliyetleri açısından önemli değişiklikler içeriyor. Fonların Hisse Pozisyonlarına Yeni Sınırlar Düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri, yatırım fonlarının belirli hisselerde oluşturabileceği pozisyonlara ilişkin sınırlar. Buna göre fonların bir şirkette taşıyabileceği pozisyon büyüklüğü, şirketin fiili dolaşım oranı dikkate alınarak belirli limitlere tabi olacak. Bunun yanında, aynı portföy yönetim şirketi tarafından yönetilen birden fazla fonun aynı hissede oluşturabileceği toplam pozisyon da sınırlandırılacak. Bu değişiklik, özellikle fiili dolaşım oranı düşük şirketlerde yüksek pozisyon taşıyan fonlar açısından önem taşıyor. ...
40 yorum
Devamını okumak için »

Voleyboldan Çıkarmamız Gereken Dersler

Asıl başarı, kupayı kaldırmak değil; kupa kaldıranların yerine yenilerini yetiştirebilmektir. Türk kadın voleybolu son bir ayda iki farklı milli takımla iki kupa kazandı. A Milli Takım Uluslar Ligi'nde (VNL) şampiyon oldu. Hemen ardından daha genç oyunculardan oluşan milli takım Akdeniz Oyunları'nda zirveye çıktı. Elbette bu iki kupanın sportif ağırlığı aynı değil. VNL ile Akdeniz Oyunları'nı eşitlemek doğru olmaz. Ama ikinci şampiyonluk, ilkinden farklı ve belki de uzun vadede daha önemli bir şey söylüyor: Türkiye yalnızca zirveye çıkmayı değil, zirvenin arkasını doldurmayı da öğreniyor. Türk kadın voleybolunun gerçek öyküsü belki de burada. Çünkü Türkiye'nin voleyboldaki asıl başarısı artık yalnızca dünyanın en iyi takımlarından birini kurabilmesi değil; o takımın arkasına da başka bir takım koyabilmesi. Sultanlar Ligi'nin düzeyi, güçlü kulüpler, altyapı organizasyonları ve milli takım yapılanması, genç oyuncuların daha erken yaşta yüksek rekabetle karşıla...
52 yorum
Devamını okumak için »

Devlet Piyasaya Müdahale Etmeli mi?

Kapitalizmin uzun süre en güçlü fikirlerinden biri oldukça basitti: bırakınız piyasa işlesin. Klasik ve neoklasik iktisadi düşüncede, piyasanın kendi mekanizmaları içinde dengeye ulaşabileceği kabulü önemli bir yere sahipti. Arz ve talep birbirini dengeleyecek, fiyatlar kaynakların nasıl dağıtılacağını gösterecek ve bireylerin kendi çıkarlarını takip etmesi, uygun koşullarda toplumun genel refahına da katkıda bulunacaktı. Bu anlayışta devletin ekonomideki rolünün sınırlı olması gerektiği düşüncesi güçlüydü. Ancak tarih, piyasaların her zaman kendiliğinden dengeye gelmediğini gösterdi. 1929 Büyük Buhranı, piyasanın kendi haline bırakılmasının ağır ekonomik ve toplumsal sonuçlar yaratabileceğini ortaya koydu. İşsizlik milyonlarca insanı etkilerken üretim çöktü ve ekonomik kriz kısa sürede toplumsal bir krize dönüştü. Bu ortamda John Maynard Keynes'in düşünceleri önem kazandı. Keynes'e göre ekonomi her zaman tam istihdama ulaşamayabilirdi. Toplam talep yetersiz kaldığında ek...
99 yorum
Devamını okumak için »

Niçin Potansiyelimizin Altında Üretiyoruz?

Resim
Bir ülkenin elinde yeterli makine, işgücü ve teknoloji olmasına karşın neden üretebileceğinden daha az ürettiğini hiç düşündünüz mü? Bu soruyu anlamak için üretim imkânları eğrisinden (ÜİE) yararlanabiliriz. ÜİE, mevcut kaynaklar ve teknoloji sabitken bir ekonominin üretebileceği en yüksek mal ve hizmet bileşimlerini gösterir. Aynı zamanda ekonominin mevcut kapasitesiyle ulaşabileceği potansiyel üretimi anlamamıza yardımcı olur. Aşağıdaki şekilde yalnızca iki mal (A ve B) üreten farazi bir ekonominin üretim imkânları eğrisi (ÜİE) yer alıyor. Bu farazi ekonomi, kaynaklarını iki mal arasında farklı biçimlerde dağıtabilir. ÜİE üzerinde üretim yapıyorsa kaynaklarını etkin kullanıyor ve ulaşabileceği maksimum üretim düzeyindedir. Şekildeki X noktası bunu gösteriyor. Ancak gerçek hayatta ekonomiler her zaman bu kapasiteyi tam olarak kullanamaz. İşsizlik, atıl kapasite, finansmana erişim sorunları, düşük yatırım ve belirsizlik gibi nedenlerle ekonomi ÜİE'nin altında üretim yapabilir...
70 yorum
Devamını okumak için »