KENDİME YAZILAR

Franz Kafka, Milena’ya Mektuplar (Çeviri: Nafer Ermiş), T. İş Bankası Yayınları, 2026 Milena ile Kafka arasındaki ilişki Milena’nın Kafka’nın öykülerini Çekçeye çevirmeye başlamasıyla kurulur. Mektuplaşmaya başlarlar ve kısa sürede aralarında derin bir bağ oluşur. Milena evlidir ve farklı bir şehirde yaşamaktadır; Kafka ise verem hastalığıyla mücadele etmektedir. İçine kapanmıştır ve sürekli kendini sorgulayan bir ruh hâlindedir. Zamanla yazışmalar daha kişisel bir hâl alır; Kafka, günlük yaşamını, korkularını, hastalığını ve yazarlıkla ilgili düşüncelerini ayrıntılarıyla paylaşır. Milena'nın evliliği, aralarındaki mesafe ve Kafka'nın kötüleşen sağlığı, bu aşkın geleceğini belirsiz kılar. Birkaç kez yüz yüze görüşseler de ilişkileri çoğunlukla mektuplar üzerinden sürer. Sonlara doğru Kafka'nın mektuplarında yorgunluk ve kabulleniş hissi ağır basar. Duyguları devam etse de ilişkinin sürdürülebilir olmadığı anlaşılır. Mektuplaşmalar zamanla sona erer ve bu aşk tamamla...

Bazen bir spor başarısı, spordan çok daha fazlasını anlatır. Çünkü spor, toplumların aynasıdır. O aynada yalnızca fiziksel performansı değil, eğitim sistemini, kültürel dönüşümü, kurumların niteliğini ve tarih boyunca biriktirilmiş toplumsal sermayeyi de görürüz. Türkiye Kadın Milli Voleybol Takımı'nın son yıllardaki başarısı da böyledir. Bu başarıyı yalnızca iyi antrenörlere, yetenekli sporculara ya da modern tesislere bağlamak eksik bir değerlendirme olur. Bunlar elbette gereklidir; fakat yeterli değildir. Asıl soru şudur: Böyle bir takımın ortaya çıkmasını mümkün kılan toplumsal zemin nasıl oluştu? Bu sorunun yanıtı bizi yüz yıl geriye götürür. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yapılan devrimler çoğu zaman tek tek değerlendirilir: eğitim birliği, hukuk reformu, kadınlara tanınan haklar, laiklik, çağdaş eğitim, karma yaşam vb. Oysa bunların her biri tek başına değil, birbirini tamamlayan büyük bir dönüşümün parçalarıydı. Amaç yalnızca yeni bir devlet kurmak değil, yeni bir...

Türkiye ekonomisi son yılların en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor. Yüksek enflasyon, baskılanmış döviz kuru, artan yaşam maliyetleri ve finansmana erişimde yaşanan güçlükler hem yurttaşların hem de işletmelerin ekonomik kararlarını doğrudan etkiliyor. Ekonomiyi değerlendirirken yalnızca büyümeye bakmak yeterli olmaz. Bir ekonominin gerçek performansı; vatandaşın alım gücü, gelir dağılımı, işletmelerin yatırım yapabilme kapasitesi, gençlerin istihdam beklentileri ve uluslararası yatırımcıların ülkeye duyduğu güven gibi birçok unsurla birlikte değerlendirilmelidir. Bugün Türkiye ekonomisinin temel sorunu, kısa vadeli ekonomik dengeler ile uzun vadeli yapısal ihtiyaçlar arasındaki dengeyi kurabilmektir. Enflasyon: Ekonominin En Büyük Sorunu Türkiye ekonomisinin en önemli gündem maddesi yüksek enflasyondur. Enflasyon bütün çabalara karşın hâlâ yüksek düzeyde kalmaya devam ediyor. Yüksek enflasyon özellikle sabit gelirli kesimler üzerinde önemli bir baskı oluşturuyor. Maaş artışl...

Türkiye, son 40 yılda otomotivden beyaz eşyaya, makineden savunma sanayine kadar birçok alanda önemli bir üretim üssü hâline geldi. Ancak bugün sanayiciler geçmişte karşılaşmadıkları kadar karmaşık sorunlarla mücadele ediyor. Bir tarafta artan maliyetler, diğer tarafta finansmana erişim güçlüğü, kur tartışmaları ve küresel rekabet. Buna bir de teknoloji yarışının hızlanması ve küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi eklenince, sanayimizin önünde geçmiş dönemlerden farklı bir rekabet ortamı oluşmuş durumda. Bugün sanayinin en büyük ihtiyacı, yalnızca daha fazla üretmek değil; daha verimli, daha rekabetçi ve daha yüksek katma değerli üretim yapabilmektir. Üretim Devam Ediyor, Ancak Kârlılık Aynı Hızda Artmıyor TÜİK verilerine göre 2026 yılı Mayıs ayında sanayi üretim endeksi aylık olarak yüzde 2,9 azalırken yıllıkta değişim göstermedi. İmalat sanayi üretim endeksi aylık olarak yüzde 3,3 azalırken yıllıkta yalnızca yüzde 0,3 artış sergiledi. Bu veriler, sanayi üretiminde ...

İnsan hakları, hukukun üstünlüğü ve bireysel özgürlüklerin gelişimi uzun bir süre aldı. 1215’te Magna Carta ile başlayan süreç, yüzyıllar içinde İngiliz, Amerikan ve Fransız hak bildirgeleriyle geniş çapta kabul gördü. Batı dünyasının yüzyıllar boyunca verdiği siyasal ve toplumsal mücadelelerle ortaya çıkardığı ve domokrasiyle yönetilen ülkeler açısından standart hale gelen bu anayasal ilkeler, bugün Türkiye’nin mevcut hukuk ve yönetim pratiklerinde ne kadar karşılık buluyor? Magna Carta (1215) ve Hukukun Üstünlüğü Tarihi İlke: “Hiç kimse yasaların üstünde değildir.” Magna Carta ile kralın keyfi uygulamaları sınırlandırılmış, yargı kararı olmaksızın özgürlüğün ve mülkiyetin kişilerin elinden alınamayacağı ilkesi kabul edilmiştir. Bugünün Türkiye’si: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. maddesi devletin bir "hukuk devleti" olduğunu söyler. Ancak pratikte, özellikle cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişle birlikte güçler ayrılığı ilkesi önemli ölçüde zayıflamıştır....

Son yıllarda yüksek faiz dönemlerinde yatırımcıların aklındaki en önemli sorulardan biri şu: Paramı TL mevduatta mı değerlendirmeliyim, yoksa dolarda mı tutmalıyım? Çoğu kişi yalnızca faiz oranına bakarak karar vermeye çalışıyor. Oysa doğru karşılaştırma, faiz getirisinin dolar kurundaki artışı telafi edip edemediğine bakılarak yapılabilir. Bunu somut bir örnekle inceleyelim: Bir yıl önce elinde 500.000 TL bulunan bir yatırımcının, bu parayı bir yıl vadeli TL mevduata yatırdığını ve vade sonunda parasını dolara çevirmeyi planladığını varsayalım. Başlangıç (bir yıl önce): Sermaye: 500.000 TL USD/TL kuru: 40 TL Net TL mevduat faizi (stopaj sonrası): %36 Başlangıçta yatırımcının parasının dolar karşılığı: 500.000 / 40 = 12.500 USD Aynı tarihte parasını dolarda tutmuş olsaydı yılsonunda da aşağı yukarı aynı varlığa sahip olacaktı. (Dolar mevduat faizi çok düşük olduğu için bu örnekte ihmal edilmiştir.) Bir Yılın Sonunda Durum: Anapara + Faiz: 500.000 × 1,36 = 680.000 ...

Bugün modern demokratik toplumlarda ifade özgürlüğü, din ve vicdan özgürlüğü ile hukuk önünde eşitlik gibi ilkelerin yerleşmesinde, yaklaşık 300 yıl önce ortaya çıkan Aydınlanma düşüncesi belirleyici bir rol oynamıştır. 18’inci yüzyılda Avrupa'da filizlenen Aydınlanma Çağı, yalnızca bir felsefe akımı değil; insanlığın kendi aklına güvenmeyi öğrendiği büyük bir zihniyet dönüşümüdür. Alman filozof Immanuel Kant'a göre aydınlanma, insanın başkasının rehberliğine ihtiyaç duymadan kendi aklını kullanma cesaretini göstermesidir. Aydınlanma düşünürlerinin çağrısı basittir: “Sapere Aude” (kendi aklını kullanma cesareti göster). Bu çağrı yalnızca bilgi edinmeyi değil, sorgulamayı, eleştirmeyi ve kendi aklıyla karar vermeyi ifade ediyordu. Aydınlanma düşüncesi modern dünyanın üzerine inşa edildiği dört temel düşünceyi yaygınlaştırdı: akılcılık, doğal haklar, güçler ayrılığı ve laiklik. Akılcılık, gerçeğe ulaşmanın yolunun körü körüne inanmak değil; akıl, mantık ve bilimsel yöntemi ku...

Siyasal tarih yalnızca fikirlerin tarihi değildir. Aynı zamanda güç, çıkar ve strateji arayışının tarihidir. Devletler çoğu zaman adalet, özgürlük ve barış söylemini öne çıkarır. Buna karşılık karar anlarında belirleyici olan unsur çoğu kez güç dengeleri ve ulusal çıkarlardır. Bu nedenle Niccolò Machiavelli'den Henry Kissinger'a, oradan Donald Trump ve Recep Tayyip Erdoğan'a uzanan çizgi, farklı dönemlerde aynı soruya verilen farklı cevapları gösterir: Devlet nasıl ayakta kalır? Machiavelli bu soruyu 16’ncı yüzyılın İtalya'sında sordu. Ona göre hükümdarın ilk görevi devleti korumaktı. Bunun için zaman zaman sert kararlar alınması gerekebilirdi. Siyaseti ahlaki ilkelerden tamamen bağımsız görmüyordu; ancak devletin varlığını her şeyin önünde tutuyordu. Bu yaklaşım daha sonra gelişen siyasal realizmin temel taşlarından biri hâline geldi. Henry Kissinger, benzer anlayışı modern uluslararası ilişkilere taşıdı. Ona göre devletler dostluk ya da düşmanlık üzerinden değil, ...

Psikanaliz insanın iç dünyasını, ekonomi ise üretim, para ve piyasa ilişkilerini inceler. İlk bakışta birbirinden oldukça farklı görünen bu iki alanın ortak bir yönü vardır: Sorunun kendisini çözmek yerine, ortaya çıkan etkilerini kontrol etmeye çalışmak. Bu yazı, Freud'un bastırma kavramı ile kur baskılaması arasında bir analoji kurmayı amaçlıyor. Freud'a göre zihnimiz yalnızca bilinçten oluşmaz. Düşüncelerimizin ve davranışlarımızın önemli bir kısmı, farkında olmadığımız bilinçdışı süreçlerden etkilenir. Bu süreçlerden birisi olan bastırma; kişinin kabul etmekte zorlandığı, kaygı uyandıran ya da benlik algısıyla çatışan duygu ve düşüncelerinin bilinçdışına itilmesidir. Ancak bastırılan şey yok olmaz. Yalnızca görünmez hâle gelir. Bir süre sonra ise farklı biçimlerde geri döner. Nedensiz görünen kaygılar, tekrar eden davranışlar, rüyalar ya da dil sürçmeleri bunun örnekleri olabilir. Freud'a göre bunlar, bastırılanın kendisini dolaylı biçimde yeniden göstermesidir. Psika...