Kayıtlar

TCMB’nin Görünümü

Resim
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), para politikası ve finansal piyasalar açısından Türkiye ekonomisinin en önemli kurumlarından biri. Ancak Merkez Bankası hakkında kamuoyunda sıkça sorulan bazı temel sorular var: Bankanın sahibi kim? Altın rezervleri nerede tutuluyor? Son yıllarda zarar etti mi? Bankalara hangi faiz oranından borç veriyor? Enflasyon hedefi ne? Bu yazıda, eldeki son verilerle TCMB’ye ilişkin bu temel sorulara kısa ve anlaşılır yanıtlar vermeye çalışıyoruz. Merkez Bankasının sahibi 2025 yılsonu itibarıyla TCMB’nin sermayesindeki pay sahipleri aşağıdaki tabloda yer alıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, yüzde 55’lik payla Merkez Bankası’nın en büyük ortağı konumunda. Ancak Bankanın ortaklık yapısına daha geniş bir perspektiften bakıldığında, en büyük payın kamu kesimine ait olduğu görülüyor. Kamu kesiminin toplam payı; yüzde 55 Hazine, yüzde 19 T.C. Ziraat Bankası ve yüzde 2 SGK olmak üzere yaklaşık yüzde 76 düzeyinde bulunuyor. Dolayısıyla TCMB’nin sermayesin...
8 yorum
Devamını okumak için »

Teori Aynı, Sonuç Farklı

Bugün yaygın olarak kullanılan ekonomi teorilerinin önemli bir bölümü, gelişmiş ekonomilerin tarihsel deneyimlerinden ve akademik ekosistemlerinden doğdu. Bu durum, bu ülkelerin yalnızca daha fazla finansal kaynağa sahip olmalarıyla açıklanamaz. Üniversiteler, merkez bankaları, araştırma kurumları ve düşünce kuruluşları arasındaki güçlü etkileşim, ekonomik bilginin belirli coğrafyalarda yoğunlaşmasını sağladı. Böylece günümüzde baskın konumdaki ekonomik yaklaşımlar büyük ölçüde belirli bir tarihsel ve kurumsal bağlam içinde şekillendi. Uzun yıllar boyunca bu teoriler geniş bir uygulanabilirlik alanına sahip görünüyordu. Bretton Woods sonrası dönemin görece kontrollü finansal düzeni, ülkeler arasındaki makroekonomik farklılıkları sınırlandırıyor; sermaye hareketlerinin kısıtlı yapısı ise teorik genellemelerin pratikte daha tutarlı sonuçlar vermesine olanak tanıyordu. Ancak 1980'lerden itibaren tablo değişmeye başladı. Finansal küreselleşmenin hızlanması ve sermaye hareketlerinin...
47 yorum
Devamını okumak için »

Türkiye'de Fiyat Algısı Neden Bozuldu?

Son yıllarda Türkiye'de alışveriş yapan hemen herkesin aklından benzer bir soru geçiyor: "Bu ürün gerçekten bu kadar eder mi?" Market raflarında, restoran menülerinde, kiralarda ya da otomobil ilanlarında gördüğümüz rakamlar artık çoğu zaman tek başına bir anlam ifade etmiyor. Çünkü yalnızca fiyatlar değil, fiyatları değerlendirme biçimimiz de değişti. Bunun temel nedenlerinden biri, fiyat algımızın değişmesidir. Fiyat algısı, bir ürün veya hizmet için ödenmesi gereken makul fiyatın insanların zihninde oluşan karşılığıdır. Bu algı; geçmiş deneyimler, gelir düzeyi, benzer ürünlerin fiyatları ve içinde bulunulan ekonomik koşullar tarafından biçimlendirilir. Uzun yıllar aynı ürünü benzer fiyatlardan satın alan bir kişi, o ürünün normal fiyatına ilişkin doğal bir referans geliştirir. Davranışsal ekonomi literatüründe bu referans fiyat, tüketicilerin satın alma kararlarında önemli bir rol oynar. İnsanlar çoğu zaman fiyatları mutlak değerleriyle değil, zihinlerindeki bu ref...
57 yorum
Devamını okumak için »

Yen’e Müdahale: Dünya Yeni Bir Kur Savaşının Eşiğinde mi?

Döviz piyasalarındaki hareketler çoğu zaman yalnızca finans ekranlarının konusu gibi görülür. Ancak bazı kur dalgalanmaları ve müdahaleler vardır ki, etkileri piyasaların çok ötesine geçer. Son günlerde Japon yenini desteklemek amacıyla Japonya'nın attığı adımlar ve ABD'nin buna verdiği destek, yalnızca bir para birimini koruma çabası değil; küresel ekonomik dengeler açısından da dikkatle izlenmesi gereken bir gelişmedir. İlk bakışta mesele, Japon yeninin dolar karşısında aşırı değer kaybetmesi gibi teknik bir kur sorunu olarak görülebilir. Ancak bunun arkasında son yılların en belirgin ekonomik çelişkilerinden biri yatıyor. ABD, yüksek enflasyonla mücadele etmek için faiz oranlarını uzun süre yüksek tuttu. Japonya ise yıllardır düşük faiz ve bol likidite politikasıyla ekonomisini desteklemeye çalıştı. İki ülkenin para politikaları arasındaki makas açıldıkça yatırımcılar daha yüksek getiri sunan dolara yöneldi. Bunun sonucunda yen, dolar karşısında son yılların en düşük düzey...
19 yorum
Devamını okumak için »

Öfke Toplumu

Öfke; bireyin haksızlığa uğradığını düşündüğünde, engellendiğinde, değersiz hissettiğinde ya da herhangi bir olay karşısında kontrolünü kaybettiğini hissettiğinde ortaya çıkan doğal ve evrensel bir duygudur. Sanılanın aksine sorun öfkenin varlığı değil, nasıl yaşandığı ve nasıl ifade edildiğidir. Çünkü her öfke doğrudan dile getirilemez. Özellikle güç ilişkilerinin belirgin olduğu ortamlarda bireyler, öfkelerinin gerçek kaynağına tepki göstermekte zorlanabilirler. Psikolojide öfkenin ifade edilme biçimini açıklayan yaklaşımlardan biri, öfkenin içe yönelmesi (anger-in) kavramıdır. Bu yaklaşıma göre birey, yaşadığı öfkeyi güvenli ve kabul edilebilir bir biçimde ifade edemediğinde öfke ortadan kalkmaz; bastırılarak kişinin kendi iç dünyasına yönelir. İçe yönelen öfke zamanla kendini suçlama, değersizlik duyguları, yoğun suçluluk, tükenmişlik, depresif belirtiler veya psikosomatik yakınmalar şeklinde kendini gösterebilir. Kısacası ifade edilemeyen öfke, bazen kişinin çevresine değil, doğ...
94 yorum
Devamını okumak için »

70'lerdeki Kuyruklar

Bugün Türkiye ekonomisinin geçmişten daha iyi durumda olduğunu savunanların en sık başvurduğu örneklerden biri, 1970'lerde yaşanan uzun kuyruklardır. Yağ, sigara, tüpgaz ve benzin kuyrukları sık sık hatırlatılır; bugünkü tablo ise bu görüntülerle karşılaştırılır. Bu kuyrukların nedenleri ise günümüzde hâlâ siyasi tartışmaların konusu olmaya devam ediyor. Kimileri yaşanan sıkıntıları tamamen dönemin hükümetlerine bağlarken, kimileri ise dış gelişmeleri belirleyici etken olarak görüyor. Gerçekte yaşananlar ne yalnızca hükümetlerin ne de yalnızca dış gelişmelerin sonucuydu. 1970'lerin başında dünya ekonomisi ciddi bir sarsıntıyla karşı karşıya kaldı. 1973 Petrol Krizi ile petrol fiyatları birkaç kat arttı. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bölümünü ithalatla karşıladığı için bu gelişmeden doğrudan etkilendi. Artan enerji maliyetleri ulaştırmadan sanayiye kadar hemen her sektörde üretim maliyetlerini yükseltti. 1979'daki ikinci petrol krizi ise mevcut sorunları daha da ağı...
83 yorum
Devamını okumak için »

Kitaplar ve Yorumlar 2026

Franz Kafka, Milena’ya Mektuplar (Çeviri: Nafer Ermiş), T. İş Bankası Yayınları, 2026 Milena ile Kafka arasındaki ilişki Milena’nın Kafka’nın öykülerini Çekçeye çevirmeye başlamasıyla kurulur. Mektuplaşmaya başlarlar ve kısa sürede aralarında derin bir bağ oluşur. Milena evlidir ve farklı bir şehirde yaşamaktadır; Kafka ise verem hastalığıyla mücadele etmektedir. İçine kapanmıştır ve sürekli kendini sorgulayan bir ruh hâlindedir. Zamanla yazışmalar daha kişisel bir hâl alır; Kafka, günlük yaşamını, korkularını, hastalığını ve yazarlıkla ilgili düşüncelerini ayrıntılarıyla paylaşır. Milena'nın evliliği, aralarındaki mesafe ve Kafka'nın kötüleşen sağlığı, bu aşkın geleceğini belirsiz kılar. Birkaç kez yüz yüze görüşseler de ilişkileri çoğunlukla mektuplar üzerinden sürer. Sonlara doğru Kafka'nın mektuplarında yorgunluk ve kabulleniş hissi ağır basar. Duyguları devam etse de ilişkinin sürdürülebilir olmadığı anlaşılır. Mektuplaşmalar zamanla sona erer ve bu aşk tamamla...
41 yorum
Devamını okumak için »

Kardelenler ve Cumhuriyet

Bazen bir spor başarısı, spordan çok daha fazlasını anlatır. Çünkü spor, toplumların aynasıdır. O aynada yalnızca fiziksel performansı değil, eğitim sistemini, kültürel dönüşümü, kurumların niteliğini ve tarih boyunca biriktirilmiş toplumsal sermayeyi de görürüz. Türkiye Kadın Milli Voleybol Takımı'nın son yıllardaki başarısı da böyledir. Bu başarıyı yalnızca iyi antrenörlere, yetenekli sporculara ya da modern tesislere bağlamak eksik bir değerlendirme olur. Bunlar elbette gereklidir; fakat yeterli değildir. Asıl soru şudur: Böyle bir takımın ortaya çıkmasını mümkün kılan toplumsal zemin nasıl oluştu? Bu sorunun yanıtı bizi yüz yıl geriye götürür. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yapılan devrimler çoğu zaman tek tek değerlendirilir: eğitim birliği, hukuk reformu, kadınlara tanınan haklar, laiklik, çağdaş eğitim, karma yaşam vb. Oysa bunların her biri tek başına değil, birbirini tamamlayan büyük bir dönüşümün parçalarıydı. Amaç yalnızca yeni bir devlet kurmak değil, yeni bir...
94 yorum
Devamını okumak için »

Türkiye Ekonomisinin Sorunları ve Çözüm Yolları

Türkiye ekonomisi son yılların en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor. Yüksek enflasyon, baskılanmış döviz kuru, artan yaşam maliyetleri ve finansmana erişimde yaşanan güçlükler hem yurttaşların hem de işletmelerin ekonomik kararlarını doğrudan etkiliyor. Ekonomiyi değerlendirirken yalnızca büyümeye bakmak yeterli olmaz. Bir ekonominin gerçek performansı; vatandaşın alım gücü, gelir dağılımı, işletmelerin yatırım yapabilme kapasitesi, gençlerin istihdam beklentileri ve uluslararası yatırımcıların ülkeye duyduğu güven gibi birçok unsurla birlikte değerlendirilmelidir. Bugün Türkiye ekonomisinin temel sorunu, kısa vadeli ekonomik dengeler ile uzun vadeli yapısal ihtiyaçlar arasındaki dengeyi kurabilmektir. Enflasyon: Ekonominin En Büyük Sorunu Türkiye ekonomisinin en önemli gündem maddesi yüksek enflasyondur. Enflasyon bütün çabalara karşın hâlâ yüksek düzeyde kalmaya devam ediyor. Yüksek enflasyon özellikle sabit gelirli kesimler üzerinde önemli bir baskı oluşturuyor. Maaş artışl...
101 yorum
Devamını okumak için »

Sanayimiz Yol Ayrımında

Türkiye, son 40 yılda otomotivden beyaz eşyaya, makineden savunma sanayine kadar birçok alanda önemli bir üretim üssü hâline geldi. Ancak bugün sanayiciler geçmişte karşılaşmadıkları kadar karmaşık sorunlarla mücadele ediyor. Bir tarafta artan maliyetler, diğer tarafta finansmana erişim güçlüğü, kur tartışmaları ve küresel rekabet. Buna bir de teknoloji yarışının hızlanması ve küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi eklenince, sanayimizin önünde geçmiş dönemlerden farklı bir rekabet ortamı oluşmuş durumda. Bugün sanayinin en büyük ihtiyacı, yalnızca daha fazla üretmek değil; daha verimli, daha rekabetçi ve daha yüksek katma değerli üretim yapabilmektir. Üretim Devam Ediyor, Ancak Kârlılık Aynı Hızda Artmıyor TÜİK verilerine göre 2026 yılı Mayıs ayında sanayi üretim endeksi aylık olarak yüzde 2,9 azalırken yıllıkta değişim göstermedi. İmalat sanayi üretim endeksi aylık olarak yüzde 3,3 azalırken yıllıkta yalnızca yüzde 0,3 artış sergiledi. Bu veriler, sanayi üretiminde ...
124 yorum
Devamını okumak için »