Kur Niçin Yükseliyor?

Bayramın hemen öncesinde başlayan ve halen devam eden bir eğilimle USD/TL kuru yükselişe geçti. Aşağıdaki on günlük grafik bunu gösteriyor:


Normal koşullarda bayramların öncesinde ve bayram sırasında kur düşer. Çünkü bayramda, tatile gitmek ya da kurban kesmek isteyen ve o nedenle Türk Lirası ihtiyacı olan insanlar ellerindeki veya banka hesaplarındaki dövizleri bozdururlar. Bu eylem Türk Lirasına olan talebi artırdığı, dövize olan talebi düşürdüğü için de USD/TL kuru düşer ve Türk Lirası değer kazanır. Bayram sonrasında ise bu kez söz konusu Türk Liralarını ellerine geçirenler döviz talebinde bulunur ve kur yeniden yükselir. Normal koşullarda olan budur. Bu kez tam tersi oldu. USD/TL kuru düşmek bir yana yükselmeye başladı. Demek ki normal koşulların dışında gelişmeler oldu.

Önce bugünkü mekanizmayı kısaca bir kez daha özetleyeyim. Türkiye birkaç aydır carry trade denilen bir olgunun etkisinde bulunuyor. Yurtdışından düşük faizle kaynak bulup gelen fonlar burada dövizleri 1 USD = 32 TL kuruyla Türk Lirasına çevirip kısa vadeli (1 ay ile 3 ay arası) TL mevduat açıyorlar ya da devlet tahvili alıyorlar. Bu mevduatlarına alış satış farkları ve vergiler düşüldükten sonra yıllık kabaca yüzde 40 net (aylık yüzde 3,75, üç aylık 11,25) faiz alıyorlar. Gerçek enflasyonun, açıklanan enflasyonun çok üzerinde olduğunu kabul ettiğimizde bu faizin, hem bugünkü hem de gelecekteki enflasyona göre negatif reel faiz konumunda bulunduğunu söyleyebiliyoruz. Buna karşılık eğer kur bu düzeyde kalırsa vade sonunda elde edilen Türk Lirası faizi ve anaparayı dolara çevirince bu faiz aşağı yukarı dolar faizine dönüşüyor. Dolar mevduatına bu kadar kısa vadede bu kadar yüksek faiz dünyanın hiçbir yerinde bulmak mümkün değil. Benzer işi banka kasalarında, evlerindeki kasada döviz saklayanlar da yapıyor. Onlar da aynı şekilde dolar bozdurup Türk Lirası mevduat açıyor ve vade sonunda faizi alıp tekrar dövize döndüğünde aynı şekilde dolar faizi kazanmış oluyor. Hükümet, bu gelişmeye ses çıkarmıyor, hatta destekliyor. Çünkü bu sayede kur yükselmiyor, enflasyonun kurdan etkilenmesi bastırılmış oluyor, bankalar ellerine geçen dövizleri Merkez Bankası’na satıyor ve böyle Merkez Bankası’nın rezervleri hızla artıyor. Bu yöntemin en büyük riski kurun yükselmesi ve Türk Lirasına para yatıranların vade sonunda alacağı faizle, kurda çıkacak kaybı karşılayamaması.

Yabancıların, Türkiye’ye carry trade çerçevesinde para getirmesinde birkaç önemli yatırım bankasının Türkiye hakkında verdiği “Türkiye’ye yatırım yapılma zamanı” görüşü etkili oldu. Yabancılar buraya para getirdiler, Türkler de dövizlerini bozdurup Türk Lirası mevduata ve/veya devlet tahvillerine yöneldiler, bunun sonucunda Türk Lirasına talep artarken dövize talep düştü. Bu aşamada ekonominin en temel kanunu işlemeye başladı ve Türk Lirası, yabancı paralara karşı değer kazandı. Aslında Merkez Bankası bir yandan da ihracatçıyı korumaya çabalamasa kur daha da aşağıya gidecekti. 

Bayramdan birkaç gün önce Citibank, yatırımcılara verdiği Türkiye’ye yatırım tavsiyesini kaldırdı. Bu gelişmeyle birlikte TL varlıklardan yavaş da olsa bir çıkış başladı ve kur da hafif hafif yükselmeye yöneldi. Bayram öncesi yaşanan ve kuru yukarı iten ilk gelişme buydu. Cumartesi günü de Cumhurbaşkanı, bir soru üzerine şöyle bir cümle kurdu: “Bütün mesele yine geliyor, faiz olayına dayanıyor. İnşallah faizde atacağımız adımlarla enflasyonu son çeyrekte çok daha olumlu bir konuma taşımış olacağız.” Bu sözler piyasada sonbaharda faiz indirimine gidileceği şeklinde anlaşıldı. Çünkü daha önce enflasyonun nedeninin faiz olarak gösterilmesi söz konusu olmuş ve faiz indirimlerine gidilmişti. Kurun yukarıya gitmesinin ardındaki ikinci neden budur. Böylece öteden beri kulaktan kulağa fısıldanan “Eylül Beklentisi” açık açık konuşulur oldu. Faizin düşürülmesi kuşkusuz bu yolla elde edilecek kazancı düşüreceği için alınan yüksek riske değip değmeyeceği tartışmasını gündeme getiriyor. Ne var ki yukarıda anlattığım mekanizmayla dolar faizine dönüşen Türk Lirası mevduat faizinin de uzun süre bu şekilde devam etmesi mümkün değil. 

Enflasyon sorunu bugün geldiğimiz aşamada ne yazık ki tek başına faizle hatta onu da kapsayan ekonomik önlemlerle çözülebilir bir sorun olmaktan çıkmış durumda. Bu sorunun çözümü geleceğe ilişkin olumlu beklentiler yaratabilmekte. Türkiye, 2001 krizinden sonra, yüksek enflasyon sorununu geleceğe ilişkin olumlu beklentiler yaratarak çözmüştü. Çözüm bu şekilde gelince büyüme de olumsuz etkilenmemişti. O dönemde beklentileri düzeltmek için yapılan şeyler bankacılık reformu, kamu mali disiplininin sağlanması (bütçe açığının düşürülmesi), AB ile tam üyelik müzakeresine girilmesiydi. Bugün, çok daha kapsamlı yapısal reformlara o günkünden çok daha fazla ihtiyaç var. Ne kadar gecikirsek o kadar fazla faiz öderiz. 

Yorumlar

  1. 1- "Ayrıca kur sabitleşme eğiliminde olduğu için ithalat da ister istemez geriliyor" Sayın Hocam, bu neden böyle olur? Tam tersi olması gerekmez mi?
    2- Bankalar arası piyasada kur yükselirken, serbest piyasada yerinde saydı ya da çok az arttı. USD/TL 32.300 deneyip deneyip 32.200'lere döndü.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. 1- O cümle yanlış olmuş, çıkardım. Aslında ithalattaki düşüş büyük ölçüde altın ithalatına sınırlama getirilmesiyle oldu. Uyarınız için teşekkür ederim.
      2- Görebildiğim kadarıyla an itibarıyla 32.80'deyiz.

      Sil
    2. Teşekkürler,iyi bayramlar hocam.Dolar/TL nin serbest piyasa ile tabela arasında bayram öncesi fark vardı.Bayram dönüşü yine MB kuru bayram öncesi düzeye çeker diye düşünüyorum.Saygılar.
      Tolga

      Sil
    3. Döviz kuru yerel kurumlar tarafından belirlenmiyor. Öyle olsaydı 1$ 32tl'ye yükselmezdi. Uluslararası tefecilerle yapılan gizli anlaşma ile 32tl civarında tutulabiliyor.

      Sil
    4. Biz millet olarak gizli olan her şeyi biliyoruz zaten lozan antlaşmasının gizli maddelerini bildiğimiz gibi.

      Sil
  2. Hocam siz her zaman söylüyorsunuz sadece faiz artırmakla eflasyon düşmez yapısal reformlar yapmak gerekiyor Aklınıza kaleminize emeğinize sağlık hayırlı bayramlar saygılar

    YanıtlaSil
  3. Yine çok değerli bir yazı Mahfi hocam biz öğrencilere de rehber oluyorsunuz müteşekkiriz size peki kendi halinde birikim yapmak isteyen küçük yatırımcı hangi yola başvurmalı benim gibi bir öğrenci de olabilir ya da sabit gelirli birikim yapmak isteyen ya da elindeki 3 5 kuruşu koruyup üzerine birikim yapmak isteyen memur/işçi sınıfı için de olabilir.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim.
      Bence yatırım fonlarına bir bakın.

      Sil
  4. Bindik bir alamete gidiyoruz kıyamete. Ortam tamamen belirsiz. Devinim halinde olan 3 boyutlu uzayda hareketli konumda yerimizi belirlemeye çalışıyoruz. Biri bize konum at dese geçerlilik süresi sıfır saniye.

    YanıtlaSil
  5. Hocam farzedin ki çok çalışkan bir öğrencisiniz. Size cevabı devamlı değişen bir soru soruyorlar ne yaparsınız acaba?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Cevabı değişen soru demek yanıtlayacak olandan analiz-yorum cevabı beklemek demektir. Kendi analizimi yapar ona göre yanıtlarım.

      Sil
  6. İyi Bayramlar Hocam
    Değerli yazınız için teşekkürler

    YanıtlaSil
  7. Müflis tüccarın battığını kabul etmeyerek tefeci faizi kullanmasını hatırlattı bana. Biz de benzer bir senaryoyla hareket edip akla ve gerçeklere uymayan yöntemler îcâd ediyoruz.
    Devletler batmasa da büyük zararlar ederler .

    YanıtlaSil
  8. Teşekkürler, size de iyi bayramlar.

    YanıtlaSil
  9. Giden döviz gelen dovizden yüksek oldugu icin carry trade doviz kiyligi yasatir ayni zamanda

    YanıtlaSil
  10. Muhterem üstat , perşembenin gelişi , çarşambadan bellidir derler bakalım sonu nereye varacak . Hayırlı bayramlar.

    YanıtlaSil
  11. Cumhurbaşkanı sürecin başlangıcından beri "konuşmuyordu". Son konuşması tıpkı 2021'deki kur faciası öncesi gibi işaret fişeği niteliği taşıyor. Böylece asıl büyük "para" sahipleri pozisyon alıyor. Muhtemelen baz etkisi ile birlikte pozitif faize geçmiş olacağımız için bunu denemek isteyebilirler. İşte kardeşim enflasyon düştü, bu kadar faize gerek yok diye. Enflasyonla ilgili ithalatçı davranışlarını da göz önüne almamız gerekir. Bir çok ithalatçı, kur'u önden fiyatlar +3 ay gibi. Bu ortalamalarla listelerini günceller. Piyasada gördüğümüz TÜİK- Gerçek enflasyon uyumsuzluğunun nedenlerinden biri de budur.Çünkü ani fırtınaya yakalanmak istemezler doğal olarak. Diğer taraftan özellikle gıda- hızlı tüketim gruplarında 1 USD'lik ürünler göze çarpar. Bu onlar için önemli bir finansal kriterdir. Örneğin 1LT Cola 35 TL' dir. Ürün/Fiyat miksini buna dayandırırlar. Fiili kur için tüketim mallarındaki fiyatları gözlemleyebilirsiniz. Saygılar, İyi Bayramlar...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. hocam arkadaşımızın verdiği örnek üzerine giderse 1usd lik hızlı tüketim mallarındaki zam ithalatçının kur hakkındaki öngörüsünü mü yansıtır, yoksa kurda bir yükseliş isteğini mi gösterir

      Sil
  12. Hocam yazınız için teşekkür ederim. ''Lafla peynir gemisi yürümez'' derler. Bizde maalesef lafla, sözle sadece beklenti oluşturulmaya çalışılıyor. Gerçekten güven tesis etmek için yapılması gerekenler atlanıyor.

    YanıtlaSil
  13. Sayın Mahfi Bey, 90’lar seviyesinde enflasyona tekrar ulaşmamız için yönetimin daha hangi yanlışları yapması gerekiyor? Mesela Eylül’de faiz indirimi bunun ilk hamlesi olabilir mi? Hiperimsienflasyona çok kaldı mı sizce?

    YanıtlaSil
  14. Bence artık yönetim de kur sabit kalmasın, ufak ufak artsın istiyor. Olması gereken de o zaten ama sanki iş işten çoktan geçiyor. Sanırım rezervlerde yaklaşık 75 milyar dolar artış olmuştu. Girdiği gibi aynı hızda çıkabilir de bu miktar. Ayrıca yapısal reformları bıkmadan sıkılmadan sık sık dile getirdiğiniz için teşekkürler.

    YanıtlaSil
  15. Bu işlerden kurtulmanın tek yolu, çok çalışıp çok üretip az tüketim az ithalat, bütün mesele bu, bunuda yapabilmek için kamuda tasarruf gerekir kamunun en büyük gideri nedir tabiki personel maaşları, memurlar hiç bir şey üretmeden deli gibi tüketiyor

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Her şeyden önce hukukun üstünlüğünü sağlamak, ayrıcalıkları kaldırmak ve kamu kesiminde israfı önlemek gerekiyor.

      Sil
    2. Sn. 1021
      Soyledikleriniz kismen dogru. Memuriyet politikacinin secmenlerin bir kesimine sunabildikleri bir tur kamu mali. Ote yandan emekli-calisan arasindaki maas farkinin artmasi, personel siskinlihi , dolayisiyla personel giderlerini artiran ikinci neden. Son etken isesecilmis meslek gruplarinin (polis, imam, guvenlik gorevlisi) artan istihdami.
      Diger taraftan, affedilen vergi, ssyaial guvenlik kesintileri, verileb dusuk faizli krediler, vs uzerinden aktarilan fonlar dusunuldugunde, gelir gider dengesizligini tek basins bir kesime yuklemek ancak zekice olmayan bir tarafliliktan ote olmayacaktir sanirim.
      Unutmayalim, devlet sadece memur istihdam etmez. Isveren, esnaf koylu vs. Herkes devletten farkli sekillerde Maas Alan kesimlerdir. Daha acik anlatayim "hepimiz birer memuruz"
      Trx

      Sil
  16. Bu ekonomik durum KKM'nin çözülme sürecine de destek oluyor.
    Öncesinde transfer edilmiş servet tekrar transfer ediliyor.

    YanıtlaSil
  17. Serbest piyasa kuralları tam işlemeyince sonuçlar da gerçek durumu yansıtamıyor. Kimsenin inanamadığı istatislik rakamları da ortamın bozulmasında etkili oluyor. "Faiz sebep enflasyon sonuç " sözünün tekrar gündeme getirilmesi de kur yükselişini etkiledi sanırım. Yazınız için sağolunuz...

    YanıtlaSil
  18. Merhabalar hocam, "Eylül Beklentisi" "sonbaharda faiz indirimi" o veya bu şekilde düzelmeye başlayan ve yatay seyreden kuru yeniden yükselişe çıkaracak. Hükumet kendi ayağına sıkar mı? Kaldı ki Mehmet Şimşek bu politikayı desteklemez ve istifa ( görevden el çektirme gelebilir) edebilir. Bu sonuç ülkede bulunan zenginleri daha zengin yaparken diğer kesmi daha fakir yapar. Bazı şeyleri düzeltmeye çalışıp sonra bozmak neye yarayacak. Halkçı, demokratik, çağdaş ve hukuksal bir yönetim olmadıkça sonuç hep aynı. Her gün daralan ekonomimiz ve her gün artan fiyatlar karşısında ezilen birçoğumuz. :(

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu sistemde istifa diye bir şey söz konusu değil. Ancak görevden affedilirse gidebilir.

      Sil
    2. Hocam, işi gırgıra çevirdiniz ki, kesinlikle yaşadığınız coğrafya kaderinizdir.
      Yorumlarınızı, TÜİK'e değil EN AG'a göre yaparsanız daha az yanılırsınız😀

      Sil
  19. Hocam merhabalar. Güncel olarak BES yorumlarınızı, görüşlerinizi paylaştığınız bir yazınız olsa ne güzel olurdu; müsait olduğunuz zaman.
    Zira 3,5 yıl ödeyen birisi olarak düşmanıma önermem.
    Ülkede bir kıyamet kopmadı her şey 10x oldu BES 2,5x .
    Üstüne bir de fahiş gelir vergisi, afaki çıkış parası vs. Bir daha asla.👎

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Maalesef BES normal enflasyon döneminin aracı. Böyle tüksek enflasyonda işe yaramıyor.

      Sil
    2. BES, son 1 aydır ekside. Örneği mevcut.

      Sil
    3. Doları 6,85 te tutmak için 128 milyar dolar harcanmış mıydı ?

      Sil
    4. Hocam merhaba, Bes normal enflasyon donemi aracı diyorsunuz ama yatırım fonlarına yatırım yapabilirsiniz diyorsunuz. Bes de zaten içerik olarak yatırım fonları degil mi?

      Sil
    5. Evet ama siz yatırım fonlarını gidişata göre sürekli yenileyebiiirsiniz. BES'i yönetenler bu konuda ne kadar esnekler bilmiyorum.

      Sil
  20. Hocam orta sınıfa bir öneriniz var mı

    YanıtlaSil
  21. Teşekkürler hocam , nedenini anlayamadığım bir şekilde faize bu kadar takılmamız ilginç geliyor faizi arttırıyorsun ama faizin yanında destekleyici adımları atmıyorsun , kamu da tasaruf yapmıyorsun kayıt dışını bitirmek için çabalamıyorsun ne yapmaya çalışıyorsun anlayamıyorum .

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Kimse anlamıyor, kendileri anlıyor mu ondan da emin değilim.

      Sil
  22. Hocam kağıt para ve madeni para kullanımının tam anlamıyla son bulduğu bir ortamda sadece akıllı cihazlar üzerinden yapılan ödeme ortamlarının olduğu dijital cüzdanların ön plana çıktığı bir ülkede kayıt dışı ekonomi bundan nasıl etkilenir ? Teşekkürler hocam .

    YanıtlaSil
  23. Güven ortamı oluşturulmadan ne yapılırsa yapılsın boşa giden hamleler oluyor maalesef. Malum şahıs temsil görevini yerine getirip başka işe karışmasa, sistem kendi kendini düzeltecek. O zaman dövizde ekonomi de istikrara kavuşacak.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet ama o dediğiniz artık imkansız denecek kadar zor.

      Sil
  24. Hocam reel faizin ekside olduğu gözardı etsek bile açık veren bir ekonomide faize doyum noktası oluyor. Çünkü carry tradeciler yolun sonu olduğunu biliyor. Yeni bir sebep arıyorlar kalmak için, o da faiz artırımı. Mevcut durumda her 3 ayda bir 5-10 puan arası artırım bekleyecekler. Periyod kapanmak üzereyken çıkmak zorunda olduklarını biliyorlar.

    Enflasyon-kur arasında uzun süredir bozuk bir ilişki var. Doğal akışın ne olduğunu bilmiyoruz. Politikalar hala rasyonel değil. İçeride bu konulara hakimiyet minimum seviyede.

    İyi bayramlar dilerim.



    YanıtlaSil
  25. İyi bayramlar, hocam.

    Herkes kurun artması gerektiğinden bahsediyor. Kurun artmasının ülke ekonomisinde ne gibi sorunlar açtığını aslında hepimiz deneyimledik. Örneğin, esnaflar her şeyi kur ile bağdaştırıp fiyatlarını olması gerekenin çok üzerinde sattılar. Köprü, oto yollar, gibi Devlete gelir getiri şeylerin fiyatları buna göre arttı. En önemli neden beklentilerin bozulması sanırım.

    Sizden çok iyi biliyorum ki ekonomi de mutlak çözümler yok. Bir göstergenin iyileşmesi veya hedefin yakalanması bir başka ekonomik gösterge de aynı etkiyi yaratmayabiliyor.

    Ancak ben yine de sormak isterim: Doların artması veya artması beklemek doğru bir bekleyiş midir? Doların artması veya tekrardan bu beklentiye girilmesi, dolara olan talebi arttırıp tekrardan düşme eğiliminde olduğu söylenen enflasyonun yönünü yukarıya çevirmez mi?

    Teşekkürler şimdiden.
    Cem.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sevgili Cem, bu çerçeveden baktığımızda sizin anlattıklarınız doğru ve haklı görünüyor. Ama çerçeveyi biraz daha geriye çeker de gerçekleri görerek bakarsak işler değişiyor. Mesela gerçek enflasyon eğer % 120 ise o zaman kurun 45 - 50 olması gerekiyor. Şimdi bütün bunları bir takım tıkaçlarla kapattığımızda ciddi bir patlama yaşayabiliriz. Yani demem o ki ekonomideki hiçbir veri gerçeği yansıtmadığı için yorum yapmak da büyük ölçüde spekülasyona giriyor.

      Sil
    2. Anladım hocam. Teşekkür ederim cevabınız için.

      Sil
  26. Mahfi hocam, Kucuk yatirimciyim elimde kripto varliklar ve altin fonu var, evim yok almak icin yatirim yaptim. Sizce bunlari ne zaman satip ev almak icin en iyi zaman? Dolar yukselince mi yoksa su anda mi? Dolar icin beklentiniz nedir hocam? Elimizdekinden de olmadan bir evimiz olsun istiyoruz, gorusleriniz bizim icin cok onemli, lutfen cevaplayin 🙏🏾 iyi bayramlar

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sizin özel durumunuzu bilemem, ayrıca ben bu tür tavsiye vermiyorum ama bir tek şey söyleyebilirim oturacağınız evi almanın zamanı olmaz.

      Sil
  27. Sayın Cumhurbaşkanı, faiz yorumuyla, bu çarpık kazancı sınırlamayı düşünüyor olamaz mı ?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O zaman da 3 yıl önceki faiz yorumuyla KKM ve bu çarpık kazanca yol açan gidişatı tetiklediğini kabul etmiş olur.

      Sil
  28. Hocam iyi bayramlar. Cumhurbaşkanının içinde faiz geçen açıklamasını duyduğum andan itibaren yine tüm dengelerimin altüst oldu. Çünkü o kadar safım ki eksikliklerine rağmen uygulanmakta olan politikalar ile normale dönüş olacağına inanmıştım. Eğer bu açıklamaların arkası gelirse yine çok kötü günler bizleri bekliyor.

    YanıtlaSil
  29. Kurun yükselmesinin bir nedeni de bayram tatilinin büyük kısmında borsanın kapalı olması nedeniyle banka ve finansal kurumların mevduata yüzde 60 faiz verebilmek için parayı tatil boyunca yurtdışı finansal enstrümanlarda değerlendirmek istemesi olamaz mı Mahfi Hocam? Bir de bu aralar 70 li yıllar petrol krizinde gayri resmi olarak Suudi Arabistan ile ABD arasında yapılan petrolün dolarla satılması anlaşmasını Biden'in tekrar yenilenmek istediği ve bu yüzden De "US-Saudi Arabia security deal could seal future of petrodollar" savunma anlaşmaları yapmak için Suudilerle görüştüğü yönünde haberler varken, petrol şirketlerini de olası varil petrolün dolara karşı fiyat artışlarına karşı hemen gerekli petrol ithalatını yapmak durumunda kalmış olabilmeleri de belki kuru yükselmiş olabilir mi?

    YanıtlaSil
  30. 2000-2001 yıllarına benzetiyorum olanları. Aynı fikirde misiniz?

    YanıtlaSil
  31. Hocam öncelikle teşekkürler. "Bu yöntemin en büyük riski kurun yükselmesi ve Türk Lirasına para yatıranların vade sonunda alacağı faizle, kurda çıkacak kaybı karşılayamaması." durumunu bir örnekle açıklayabilir misiniz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu yazımda o mekanizmayı anlatmıştım:
      https://www.mahfiegilmez.com/2024/05/dolardan-tlye-gecisin-nedenleri-ve.html

      Sil
  32. Reis Mehmet Şimşek'ten sıkılmaya başlamış, anlaşılan...

    YanıtlaSil
  33. Enflasyon düşüyor, kur aylardır sabit, MB rezervleri rekor düzeye gelmiş her şey yoluna girmeye başlıyor ama yine de ekonomistlere beğendiremiyoruz.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu dediklerinizin hepsinin sanal olduğunu biliyorsunuz.

      Sil
    2. Neyin üretimi arttı da MB rezervleri artıyor ? George Orwell Allah rahmet eylesin , yaşasaydı romanını yeniden yazardı.

      Sil
  34. Cumhurbaşkanı ekonomist olduğunu iddia etmişti. Oysaki ekonomist olmak için bu alanda ihtisaslaşmak gerekiyor. Ülkedeki en büyük eksiklik meritokrasi. Hala bunun sonuçlarını ve 2021 Eylül ayında ekonomi bilimine aykırı hareket etmenin bedelini ödüyoruz. Bu tez uğruna büyük sözler söylendi daha sonra bu sözlerden geri adım atıldı. Benim ricam, Cumhurbaşkanı artık ekonomiyle ilgili tek bir cümle bile kurmasın. İşi bilenlere bıraksın. Çünkü her bir cümle piyasaları derinden etkileyebiliyor. İşi bilenlerin de aslında eli kolu bağlı. Çünkü biz hep günü kurtarmaya çalışıyoruz. Bundan dolayı zaten gerçek enflasyon saklanıyor. TÜİK'in enflasyon sepetindeki ürünler tek tek açıklanmıyor ve şeffaf olunmuyor. Aksi halde başta emekliler olmak üzere kamu görevlilerine de ciddi maaş artışı yapmaları gerekecek. Fatura hep halka kesiliyor. Sorunlar hep geçiştiriliyor. Oysaki kalıcı düzelme olması için sizin de dediğiniz gibi başta adalet olmak üzere uluslararası muasır medeniyetler seviyesinde köklü reformların yapılması ve bir güven ortamının oluşturulması gerekiyor. Bu gerçeklerin görülmeme sebebi ise yanlış ideolojik kaygılar ve yanlış milliyetçilik kaygıları.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Türkiye, çağdaşlığın, gelişmişliğin gereklerini yapmadan gelişmek istiyor. Bu, mümkün değil.

      Sil
  35. Mahfi bey,

    Geçmişe özlem duymuyorum. Kafamda canlandıramadığım için size soruyorum. Siz, tarihsel dönemeçleri de biz sıradan vatandaşlardan daha geniş bildiğiniz için cevap verebilirsiniz:

    "Parasal sistem"in olmadığı, "değiş-tokuş sistemi"nin (diğer adıyla "trampa sistemi"nin) olduğu çağlarda; ticaretle uğraşan insanlar arasındaki mal değiş-tokuşu miktarsal bakımdan kısasa kısas mı oluyordu? (Tam, eksiksiz mi oluyordu?)

    Örnek:

    Sahip olduğu 300 koyununu satıp, bunun karşılığında bir başkasından 600 tavuk almayı isteyen bir ticaret insanı; pazaryerine, toplam 300 koyununu, tam (eksiksiz) getiriyor muydu?

    600 tavuk sahibi olan diğer ticaret insanı da; pazaryerine, tavuklarının hepsini (600'ünü) tam (eksiksiz) getiriyor muydu?

    Böylece; karşılıklı "değiş-tokuş" yapıp, aralarındaki ticareti, eksiksiz bir şekilde, tek seferde tamamlıyorlar mıydı?

    (Miktarları bilerek çok yazdım. Çünkü asıl merak ettiğim: Hem miktarı çok olan mallar nasıl değiş-tokuş yapılıyordu? Hem de; "deve" gibi, "fil" gibi fiziken büyük, nakliyesi zor ve yavaş olan hayvanların değiş-tokuşunun nasıl yapıldığı?)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. eskiden ortadoğuda bu değişimleri din adamları yapardı.
      tapınaklarda, senin malının kalitesine göre belgelendirir,
      bölgede bol bulunan bir tahıl (çok küçük parçalara da bölündüğü için,
      mesela bir buğday tanesi kuruş seviyesinde ölçüm verir)
      ağırlığı cinsinden fiyatını belirler, diğerlerine de aynısını yapardı.

      bunları bölgenin ve krallıkların okumuş yazmış kimseleri yapardı.

      kral adına yasalar da konulurdu. millet kralı ve okumuşları tanımaz,
      isyan eder, düzeni bozarsa diye de halk arasında tevatürle muteber
      olan daha yüce, gerçekte olmayan varlıklar da işin içine konur, o varlıkların
      cezalandıracağı beklentisi ile ahali kral ve diğerlerinin buyruklarını uygulardı.
      bu kurallar bütününe din diyoruz.

      din, ticaret ve ülke yönetimleri birbirleri ile bağlantılı şekilde yürütülürdü. bazen
      kralın teki kuralları değiştirmek istediğinde, yüce varlıkla görüştüm der, yasaları
      yeniden düzenlerdi.

      Konya gibi bazı iç anadolu şehirleri esnaf dernek seminerlerinde geniş şekilde anlattım.
      Sonuna "çok şükür peygamber efendimiz geldi de, bu düzen değişti" derdim. Anlayan anlasın,
      biz de ekmeğimizden olmayalım diye. Sonunu duyan başını umursamazdı.

      Büyük, taşınamaz mallar için tabletlere yazılır, tapınak temsilcileri bağ, bahçelerde üretici malını tastik ederdi. Tasdik edilen mal, bölgeye emsal oluşturur, diğer tüccar ve üreticiler onun üzerinden kendi pazarlıklarını yapa yapa ticareti yürütürdü.

      Muhabbeti şöyle tasavvur edin.

      Alıcı : Ötede Kazım abinin toprağına 1000 demişler, seninki en fazla 900 eder.
      Satıcı : Kazım'ın arsa sudan ne kadar uzak, sen gördün mü? Her sene beş ırgatla su yolu kazıyor. Bu suya yakın, 1200 den aşşa etmez. Bak Himmet abinin yerine 1500 dediler.

      Sil
    2. Her dönemin, çağına uygun ve kendisine özgü sistemleri var. Para icat edildikten sonra trampaya dönmek, kalorifer icat edildikten sonra sobaya dönmek gibi bir şeydir.

      Sil
  36. Sayin hocam oncelikle bayraminuz kutlar ve bayramda da bizleri iktisattan mahrum birakmadiginiz için ayrica tesekkur ederim. Hocam, hatırlarsanız 2000 kasim ayinda yine basta dolar olmak uzere kurlarda ani olarak fakat sınırlı bur çıkış olmustu. O dönem 57.hükümet imf den birkac milyar dolar alip devaluasyon olmadan kurlari sakinlestirmisti. Ancak ben o donem universitede isletme 3.sinif öğrencisiydim.ve arkadaşlarıma devalüasyon yaklasiyor demistim hatta elimdeki harcliklarla aralik 2000 tarihinde dolar almistim. Çünkü 1. Enflasyon faiz makasi enflasyon fazinda kapanmaya baslamisti. 2.kibris irakin kuzeyi turk tekekom özelleştirilmesi gibi konularda ecevit batiyla yani sicak paranin ana merkeziyle anlasamiyordu. Basta siyasî etkiler olmak uzere imf nin yanlis iktisadi programi yani programin finansal ayaginin zayıf olmasi gibi nedenlerle devaluasyonun ayak sesleri demiştim 2000 kasim kur hareketliligine. Hocam asagi yukari benzer etkenler yine ortaya cikmis görünüyor bilhassa iktisat tarafinda. Ne dersiniz. Saygilar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim, ben de sizin bayramınızı kutlarım.
      Bu seferki sınırlı yükselişin de nerede duracağını bilmiyorum. Ben yazımı yayınladıktan sonra yavaş yavaş geri gelmeye başladı. MB müdahalesi var mı bilmiyorum. Olduğunu söyleyen yorumcular var. Aynı kanıda olsam da elimde veri olmadığı için bunu kanıtlayamam. Ama şurası çok açık ki ilk dönemeçte yeniden sorunlar yaşayacağız. Çünkü bütün çözümlerimiz hep kısa vadeli.

      Sil
  37. Hortumlar çoğaldıkça ve ebadı genişledikçe Tayfunun yıkıcılığı artar... sahte olmayan Cumhuriyetin İktisadi politikaları tüm yurttaşların zengin ve müreffeh olması için ilk amil şartı olmalıydı ki ATATÜRK Devletçiliğinin özü iktisadi kalkınma iken, hedefinden saptıran sahte Cumhuriyetçilerin vatan veya yurtluk kavramını zengin derebeyliğine çevirme hilesi akil iktisadçı ve hukukçular tarafından anlaşılamaması değer fukaralığını göstermektedir. Sahte üniversitelerin, sahte müfredatların katkısı yadsınamayacak kadar çoktur. Çok değil yüz yıl önce tarihin çöplüğüne giden Osmanlının çöküş nedenleri ile bire bir uyumlu hataların tekrarlanması ahmaklığımızın nirvanasıdır.
    Artık iç ve dış Emperyaller daha da akıllı hale geldi, öldürmüyor can çekiştiyor....

    YanıtlaSil
  38. Hocam merhaba.Yazınızda bayram öncesi kurun düşmesi gerekirken cary trade olgusunun etkisinden bahsetmektesiniz.Ben bunun etkisinin fazla olmayacağı düşüncesindeyim.Bizim gibi yakın dönemde kur oynaklığını çok yaşayan piyasalara yatırım yapmak büyük risk.Ama 3 ay önce 6 ay önce sunulan bir ürün gördüm hatta bende bir miktar aldım.Bu ürün dövizden dönüşen kur korumalı yüzde 2 ek getirili yüzde 36 faizli mevduat idi.Bayram öncesi bunların dönüşleri oldu.Birçok yatırımcının benim gibi 3 ay daha devam etmek yerine dövizde kaldığını düşünüyorum.Bununda usd ve dolayısıyla kuru bir miktar yükselttiğini düşünüyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet muhtemelen fazla sürmeyecek ama bu bizim için bir uyarı olarak alınmadığı taktirde hep sıkıntı yaratacak. Geçici çözümleri bırakıp kalıcı çözümlere geçmemiz lazım. bunu yapmadığımız carry trade e güvendiğimiz sürece sorunu çözemeyeceğiz hep çözmüş gibi görüneceğiz. Ta ki sorun tekrar ortaya çıkana dek.ç

      Sil
  39. Çadırdan, tahta ve kerpiç evlere geçtik.
    Deprem oldu altında kaldık, yandı ve öldük.
    Beton icat oldu.
    Karışımını yapamadık, sulamadık kerpiç oldu.
    Deprem oldu altında öldük.
    Yapanı affetik, öleni cezalandırdık.
    İktisadi sistemimiz de çok farklı değil.
    Kimbilir kaç iktisadi deprem oldu ve hep altında öldük, çöktük.
    Ki artık güya Sultan da yoktu, yerine meclis kurduk.
    Gene öldük, gene öldürüldük.
    Genetik bir durum olduğu kanaati bende ağırlık kazanmaya başladı.

    YanıtlaSil
  40. Ben 3 yıldır aynı yerden kurbanımı alıyorum. Kurbanın kg fiyatındaki artış geçen seneye göre %128. Neden bu kadar artış oldu diyorum, bana yem fiyatlarındaki artışı anlatıyor. Saklanan enflasyon (gerçek enflasyon) hayatın maalesef her alanında karşımıza çıkıyor. Halkına yalan söyleyen bir devlet, devlete güvenmeyen bir millet var. Bu durum belediye seçimlerinde de ortaya çıktı. TÜİK'in ürün kalemlerini her ay tek tek açıklaması, dürüst ve şeffaf olması gerekiyor. Bu konuda hüküm verilmiş mahkeme kararı bile var. Fakat mahkeme kararı da uygulanmıyor. Adaletin yok sayıldığı ve millete yalan söylenen bir yerde bir güven ortamı oluşturabilmek imkansız.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. “ Halkına yalan söyleyen bir devlet, devlete güvenmeyen bir millet var. ” harika bir cümle olmuş.

      Sil
    2. Evet gerçekten durumu özetleyen bir cümle olmuş. İkincisi ilkine bağlı yani devlet yalan söylediği için millet de devlete güvenmiyor.

      Sil
  41. Kur neden yükseliyor?

    İlkokullarda öğretilirdi bir zamanlar, doğa kanunudur : "Dolar, Euro hep yükselir".
    Sonra eğitim müfredatından kaldırdılar, sadece yer çekimi kanununu anlatıyorlar çocuklara.

    YanıtlaSil
  42. Hocam merhaba. Bayramınız mübarek olsun. Bir sorum olacak size. MB parasal sıkılaşma dese de gerçekte genişleme devam ediyor. Carry Trade amaçlı gelen dövizi para basarak yada piyasadan çektiği para ile agresif olarak almaya devam etse para basıp buna devam ederek rezervleri arttırsa sonra çıkmak isteyen sıcak paranın döviz ihtiyacına sınırlı cevap vererek kurun eartışına izin verse böylece devalin piyasada kendiliğinden yokluktan oluşmasına izin vererek cary trade cileri terse yatırması ülke için iyi olmazmı? Öncelikle Kkm leri bir gecede TL çevirdim bugünkü artmayan kurdan demedi kaydıyla

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Doğrusu o tabii ama o zaman üç şey ortaya çıkıyor: (1) Dolar cinsinden GSYH'miz düşüyor, (2) Kur artışı enflasyonu besliyor (maliyet enflasyonu), (3) Carry trade yapanlar gelmez oluyor (ki o zaman da döviz ve rezerv sıkıntısı çıkıyor.)

      Sil
  43. MB , TL yerine döviz basabilse bütün problemler çözülür. Başka bir şey yapmasına gerek kalmaz.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. bir süre sonra da o basılan dövizle enflasyon olur, o mallar karşısında değer kaybetmeye başlar.

      Sil
    2. Yanlış. Para basmak hic bir ekonomide enflasyona cozum degildir. Tam tersi yukseltir. Merkez Bankası kuru serbest bıraksa ve dolar kurunu gercek fiyatı ile görebilsek zaten Carry Trade in önünü kapatmış oluruz .

      Sil
    3. Carry trade in önünü kaparlarsa döviz sıkıntısı oluyor. Faizi indirerek ülkeyi öylesine bir açmaza soktular ki nereye el atılsa öteki taraf bozuluyor.

      Sil
  44. SAYIN HOCAM, MERKEZ BANKASI, SON ÇEYREKTE FAİZDE İNDİRİME GİDERMİ.

    YanıtlaSil
  45. An itibariyle dolar kuru bloombergte -%0,82 gözüküyor. "Kur neden düşüyor?" başlıklı bir yazı bekliyoruz hocam :))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Onu böyle uzun uzun yazmaya gerek yok bir cümleyle yanıtı verilebilir: Çünkü MB kurun yükselmemesi içim müdahale ediyor.

      Sil
    2. Veriyi görmeden birşey diyemeyiz ancak müdahale ediyor olabilir. Artık rezervler güçlü çünkü.

      Sil
    3. MB rezervleri carry trade karşılığı paralarla dolu.

      Sil
  46. Hocam her zamanki titizlikteki güzel yazınız için teşekkür ederiz. Mevcut ekonomi yönetiminin kontrollü bir kur politikası yürüttüğü, USD/TL grafiklerindeki fiyat hareketleri izlediğinde net olarak gorulebilmektedir. Bu açıdan, bu günlerdeki kur hareketliliği ilgili arkadaşların bayram tatilinde olmalarından kaynaklanmıs olabilir. Ancak, gündemde olan siyasetçi açıklamaları ve Citibank in tavsiyeleri carry trade rüzgarının çok uzun sürmeyecegi şeklinde değerlendirilebilir. Yönetimin popülist niteliği göz önüne alındığında, bu yönetim maalesef hic bir zaman gerçek çözümler peşinde olamayacak, sonbaharda faiz indirimleri de gündeme gelecek, tiribün baskisiyla ucret artışları da yapılacak ve ülke hiperenflasyon sarmalindan çıkamayacaktir.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sağ olun.
      Evet bu eksik ve hatalı yaklaşımlarla gelecek çözümler ancak geçici iyileşmeler sağlayabilir.

      Sil
  47. Değerli Hocam,
    Yurtdışında işletme master (exdcutive MBA) programında okuyorum ve gerek kitaplarınızdan, gerekse buradaki yazılarınızdan -özellikle makroekonomi ve ülke analize dersinde- çok faydalanıyorum. Bu siteye son 5 yılda eklediğiniz bütün makaleleri okudum. Keşke yıllar içinde güçlenen ekonomiyi, iyileşen alım gücünü görebilseydik… Maalesef alınan yanlış kararlar ve atılmayan adımlar ülkeyi canlı bir laboratuvara çevirdi. Tek dileğim bundan sonra en azından yanlışlıklar yapılmasın… Yaşayıp göreceğiz. İyi bayramlar diliyor, ellerinizden öpüyor, saygılar sunuyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Dünyada en kötü şey takıntılı olmaktır. İnsanı hep hata yapmaya sürükler. Bu hükümeti hataya sürükleyen de faiz takıntısı oldu.

      Sil
    2. Takıntı değil İHANET.
      M.D.

      Sil
  48. Cambazın biri, eşeği yularından çekip gelmiş pazara. Bir diğer cambaz yanaşmış yanına sormuş: - Kaça bu eşek? + Bin lira! - Aldım gitti, ver elini helalleşelim! O sırada birkaç kişi alıcının kulağına fısıldamış: “yahu görmüyor musun, bu eşek topal. ondan ucuza verdi!” - O eşek topal değil, tırnağının arasına taş kaçmış. Bundan dolayı topal sanıp ucuza elden çıkarmaya bakıyor!” Eşeği satana koşmuşlar: “be adam bu eşek topal değilmiş sadece tırnağına taş kaçmış!” Satıcı gülmüş: + Eşek topal olmasına topal da, öyle zannetsinler diye taşı tırnağına ben koydum! Alıcıya koşmuşlar: “yahu bu eşek gerçekten topalmış, taşı o koymuş. seni de kandırdı, parayı aldı!” Alıcı başlamış dövünmeye: - Vay namussuz vay! Eğer verdiğim para sahte olmasaydı, beni kazıklayacaktı! Aleksandr Solzhenitsyn der ki: "yalan söylediklerini biliyoruz. yalan söylediklerini biliyorlar. yalan söylediklerini bildiğimizi biliyorlar. yalan söylediklerini bildiğimizi bildiklerini biliyoruz. ama hâlâ yalan söylüyorlar."

    YanıtlaSil
  49. Hocam dünyanın en pahalı ülkeleri arasına girmemiz marka değerimizin yükselmesi açısından ekonomiye katkısı olurmu?

    YanıtlaSil
  50. Elinize sagliķ ...big short..filmi geldi aklıma yazınızı okurken ...patlama buyuk olacak günesin balcikla sıvalanamayacaginı fizik kanunları bir kez daha ıspatlayacak ..i gunler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Gelecek enflasyon beklentisine karşılık faiz oranının pozitif olduğundan bahseden ekonomistler de var ,

      Sil
    2. Hocam tarihin en büyük ekonomik krizi kapıdamı?

      Sil
    3. Hangi enflasyon olduğu önemli. TÜİK enflasyonu mu gerçek olan mı?

      Sil
    4. Tarihin en büyük krizi şimdilik bu hala içinde bulunduğumuz küresel kriz.

      Sil
    5. Ķüresel ekonomik kriz siyasi krize yol açacak. 3. Dünya Savaşı...

      Sil
    6. Evet onceki donem ve senelere göre bir kriz söz konusunda. Bunu kabul edebilirim. Fakat 1 senedir hollanda da yazamaktayim, tr de olanlar ile uzaktan yakindan bir iliski kuramiyorum...

      Sil
  51. Hocam yaptıgınız bütün analizlere ve halen ureten kimliginize karsı saygılarımı sunarım. Bir suredir Tr de hep mesajlar uzerinden giden bir normal otesi davranıslar duzeni var. Ben sizin "Carry Trade var" tespitli yazınızdan sonra bilinen bilinmeyen butun analizcilerin ve yorumcuların konuya yorumları ile katkı verdiklerini gordum. Bastan ozur dileyerek bu konuda aksini dusundugumu soylemem lazım. Cok detaya girmeden maddelemek gerekirse;
    1) Siz carry trade tespit yazınızı yazmadan evvel son 1-2 aydır faiz seviyeleri benzer yerlerde idi, piyasanın butun kosulları aynı yerde idi, ydısında herhangi farklılasan bir gelisme olmadı ve bir gun sabah her kosul aynı iken "carry trade var" dedik. Hemen arkasından analizciler Mb rakamları ve birkac endikatoru daha alıp, "iste carry trade'in kanıtı" dediler, onceki ay olmayan para akımlarını gosteren tablolarla teoriyi desteklediler. Aylardır aynı kosullar içte ve dışta varken carry trade neden yaz basını seçti baslamak için?
    2) Sizin yayınınız uzerine, ben fiili rakamları aldım, para transferi, guncel faiz teklifleri, stopajlar, Viop ile euro/usd alim kontrat primi ve alım/satım makası uzerinden hesabı yaptım ve bu carry trade on hesabından ufak miktarli zarar cıktı. Bunu o gunku datalarla halen yapmak ve verifiye etmek mumkundur.
    3) Viop olmadan bu işlemi yapmaya kalkarsak, aylıkta 1.5% gibi bir marj kalıyor, bu miktarda marj ile kim Turkiye nin kur riskini alır diye duşununce ben cevap bulamıyorum. Bu potansiyel getiri alınan riski kesinlikte karsılamaz.
    Veriye dayanmayan gorusum (istenirse hissiyatımda denilebilir, bu kadar harcanmıs emeginize karsı affınıza sıgınarak cok daha eforsuz bir karsıt gorus belirterek); ulkenin ekonomisinin onunde bugune kadar icat olunmus en buyuk garabet olan kkm engeli ve bu buyuk beladan kurtulmanın yolunu buraya park etmis parayı cozmeye calısan (haklılar, 100%) bir efor sonucu "Carry trade var, isteyene baska baska fırsatlar var, kkm de paranız degersizlsiyor fırsatlar kacıyor, uyanık olun" mesajı vermektir.
    Hesap yapmayı bilen herkes bu kur seviyesinin yanlıs oldugunu, surdurulebilir olmadıgını, cari acik ve potansiyel kış donemi doviz krizini bugunku kosullarda aşamayacagımızı gorur, ama bence ya çekinceden yada bugune kadar ne olduysa şapkadan tavsan cıkarıldı ve geçistirildi, buda oyle olur dusuncesi ile sessiz kalıyor.
    Ben ekonomi yonetimi olsam, malesef (çunku seffaf degil, gercek bir yonetim gibi degil surekli tiyatro oynayan adam kandıran, adam secen, bilgi esitsizligi yaratan bir yontem), aynen bu sekilde davranır, KKM yi cozer veya kafamdaki bir tarihe kadar cozebildigimi cozer, sonra belki 20-30 milyar seviyesinde iken kuru gercek yerine cekerdim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İlginize ve paylaşımınıza teşekkür ederim.
      1- Bizde açıklanan verilere fazlaca itibar etmeyin. Enflasyon verisi neredeyse üç yıldır gerçek değil. Kur da baskılanıyor. O nedenle ikisi de gerçeği yansıtmıyor.
      2- Bankaların yıllık mevduat faizi % 40 ile 60 arasında değişiyor. Bunun aylık ortalaması % 4,2 eder. Buradan alış satış farkını, vergiyi, komisyonu düşseniz bu kabaca % 3 olur ki yıllık % 36 eder. Diyelim ki % 20 etsin. Dünyanın hiçbir yerinde dolara bu faizi alamazsınız.
      3- Bu riski alanların çoğu yerliler. Evinde, banka kasasında sıfır faizle ya da DTH hesabında binde bir faizle duran dövizini bozup 3 aylığına TL mevduata yatırıyor ve üç ayda % 8 - 12 arası dolar faizi kazanıyor. Her ponzi oyununa büyük bir şevkle girmeye devam Türkleri düşünürseniz bu insanların risk algısının o kara yüksek olmadığını kabul edeceksiniz.

      Sil
    2. Aylardır aynı kosullar içte ve dışta varken carry trade neden yaz basını seçti baslamak için?
      Carry Trade yaklaşık 8 ay kadar önce, Ekim-Kasım 2023 te zaten başlamıştı, sizin onu görebilmeniz için tıpkı ufukta sinek kadar görünen ama yaklaşan bir gemi gibi gittikçe büyüdü. Şimdi onu herkes görebiliyor. Şimdi 2 ihtimal var, ya limanda sakince demirleyecek yada tanker faciası olacak. Her iki durumda da bana göre o işten para kazanılmaz artık. Herkesin bildiği dillendirdiği işte artık para kalmamış demektir.
      M.D.

      Sil
  52. Değerli hocam,

    Türkiye'nin dünyaya kendini kabul ettirebilme sorunu var.
    Bunu ne Brics ne de Batı ya yönelim ile kapatabiliriz.
    Türkiye nedir? Ne üretir? Kültürü nedir?
    Dünya gözünde Türkiye doğu ve batı arasında, iyi bir arsada oturan biri.
    Arsa, üzerinde şimdi yaşayanlardan daha değerli.
    Ve arsa batının korumasında.
    Batılı gözle bakıldığında, Türk, varlığını batıya borçlu bir millet.
    Hiç bir millete verilmeyen tank, tüfek, uçak Türklere verilmiş.
    Brics tarafından ise, Batının şımarık tembel evladıdır Türkiye, her an batı için doğuyu satabilir.
    iki taraftan da bakıldığında ülke insanının bir kimliği yok.

    bunun üzerine sizin bahsettiğiniz yapısal reformları yapınca da tutmaz.
    niye tutmaz? bilinir ki bu yapısal reformları da Türkler yapmadı, arada geçici olan
    bir yönetim yaptı, bir sonraki yönetim reformları silebilir de. O yüzden hem batı, hem
    doğu gözünde yapısal reform yapılsa dahi, anlaşma hükümetler ve onların siyasi süreleri
    gözetilerek yapılacaktır. bi sonraki türk hükümetinin tavrı dikkatle izlenir.

    sizin bahsettiğiniz yapısal reformları halkın isteyip, yaptırması, benimsemesi önemlidir.
    bu da şimdilik olmuyor. ben görür müyüm bilemem, ama bir gün olur umarım.

    rL!@q#7urz5qFhYd

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yapısal reformları halka kabul ettirecek olanlar ancak ve ancak halkın kabul ettiği siyasetçilerdir. Atatürk eğer halkın kabul ettiği bir lider olmasaydı o devrimler yaşama geçirilemezdi. Yani eğer Atatürk olmasaydı hiç kimse o devrimleri halka kabul ettiremezdi, istediği kadar korkutsun, istediği kadar tehdit etsin. Halk, bazen kendisini ileriye götürecek reformlara karşı çıkar. İşte o zaman devreye halkın sevdiği benimsediği siyasetçiler girmek ve halkı ikna etmek zorundadır. Onlar iktidarını korumak için halkın istediğini yaparsa toplum ileri gitmez. Ama bu reformlar yapılıp yerleştirilirse halk cehaletten kurtulur ve sonraki reformları kendisi ister veya destekler.

      Sil
  53. Benim bildiğim (ekonomist değilim, yanılabilirim) temel olarak kur iki ülkenin enflasyon oranlarının arasındaki fark kadar re veya devalue edilmesini gerektirir...tabii bazı başka unsurlar da göz önüne alınarak ayarlamalar yapılması gerekir. Buna göre TL hala olması gerekenden daha değerli...yılbaşı ortalama kur $ = 29.50 TL, 6 aylık enflasyon beklentisi %25 olduğuna göre ABD enflasyonu %2 düşersek yaklaşık 29:50x1.23=36.29 TL olmalı. Bu da TLyi %12 civarında daha değerli yapar...sene sonun kadar da 43 TLyi buluruz! Daha nasıl 32 TLde tutacaklar ve deyin ki tuttular o da yanlış.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet haklısınız. Sizin yaptığınız bu hesabı üreticiler ve satıcılar da yapıyor ve fiyatlarını da buna göre ayarlıyorlar. Merkez Bankası doları tutarken fiyatlar uçup gidiyor ama onu da TÜİK tutuyor. Tabii bunlar aslında sanal yansımalar. Gerçek enflasyon % 120, kurun olması gereken düzey de 36 - 37 TL.

      Sil
  54. herşeyin fiyatı 1dolar=50 tl olmuş gibi malların fiyatları ayarlanmış diye piyasada konuşuluyor hatta bazı ürünler 1dolar=75tl gibi ayarlamış diye konuşuluyor .

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Doğru. Üretici ve satıcı kuru 40 - 45 TL olarak alıyor.

      Sil
    2. kur 6/2024 ortalama 32.5 TL 12/2024 de 39.5/40 TL
      fakat piyasa kuru 50-45-40 TL gibi fiyatlıyorsa
      50 TL fiyatlayan 53%
      45 TL fiyatlayan 38%
      40 TL fiyatlayan 23%
      piyasa kura göre pahalı satıp kur artmadığı için extra gelir elde ediyor
      bunun nedeni piyasanın doların sabit olarak tutulacağına inanmayışı
      dolar yukarı atak yaparsa sermayemiz erir düşüncesi ki 100% haklılar güvenilmez defalarca topluma kur darbesi vurmuş bir yönetim var
      aşırı pahalılığın yaşanamaz derecede problemli hayatın nedeni demokrasinin terk edilmiş olması güvenilmez istenmeyen yönetim .
      CB bir gün inanılmaz bir konuşma yapıp kuru yukarıya çıkartabilir ki bunu defalarca yapdı sonra bu yapdıklarının hatalı olduğunu anlayıp normal pozisyona geçdi ülkemizde sürekli hatalar yapıp sonra hatalarından geri dönen bir yönetime toplum inanırmı böyle yönetim olursa karşısında böyle toplum bulur bu pahalı kura göre fiyatlama tamamen CB nından ansızın gelebilecek kuru yukarı zıplatacak davranışa karşı sermayelerini koruma tepkisidir ve enflasyonun nedenlerinden biri belkide en önemli nedeni budur yönetim değişmediği sürece fiyatlar hep 30-50% kur koruma fiyatıyla yukarıda devam edecekdir yani 50% enflasyonun altına yönetim değişmediği sürece inemeyiz
      bu şekilde yönetilmek ülkemize yakışıyormu?

      Sil
    3. Bu da üreticilerin önlerini göremediklerinden ve de daha acıklısı birilerine güvenemediklerinden...

      Sil
  55. Hocam elinize sağlık. Ben şunu merak ediyorum enflasyon hesabında neden bileşik faiz değil de basit faiz hesabı kullanılıyor? Yani her ay %10 enflasyon oldu diyelim, buna yıllık %120 enflasyon deniyor, ama şubattaki enflasyon ocaktaki fiyatların üstüne gelen artış değil mi? Yani bileşik faiz hesabıyla 100 liranın ederi 220 lira değil 313 lira ediyor. Bu yüksek enflasyon oranlarında ücretli çalışanlar vb için çok yanıltıcı bir sonuç doğurmuyor mu?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Enflasyon hesabı endeksle yapılıyor. 2003 = 100 deniyor sonra endeks artışı yüzde olarak enflasyonu belirliyor.

      Sil
  56. Hocam başka iktisadi olmak üzere siyasi olarak 2000 Kasım 2001 şubat arasındaki konjonktüre dönmüş gibiyiz. Bilmem siz ne düşünüyorsunuz.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tek farkı bankaların daha sağlam olması.

      Sil
    2. Hocam ben bankaların da bilancolarinda makyajlamalarin olabileceğini düşünüyorum. Ayrıca son dönemlerde bankaların döviz cinsinden yükümlülüklerin belirgin biçimde arttığını düşünürsek kur riski ve yine dibs fiyatlarının olası sert düşüşleri aktif kalitelerinin hızla düşmesine ve ciddi zarar yapmalarına neden olabilir. Ancak hocam elbette bankaların karliliklarini 2000 2001 konjonkturundeki kadar kur riskine dayandırdığı da aşikar.

      Sil
    3. Benim oğlum bina okur, döner döner yine okur.

      Sil
    4. Tek farkı bankaların daha sağlam olması.
      Bankalar gerçekten sağlam mı hocam? Bütün bütün krizlerde, ülke ayırmadan yazıyorum, ekonomimiz sağlam bankalarımız sağlam finansal sistemimiz sağlam deniyordu. Sonrası felaket oldu. Acaba bugün bankalar gerçekten sağlam mı?
      M.D.

      Sil
    5. Bankalar 2001 krizine gidişe göre daha sağlam.

      Sil
  57. Öncelikle emeğinize sağlık hocam. Bir sorum olacaktı size: Birikimini korumak isteyen ufak yatırımcı sepet oluştururken yüzde kaçını dövize, emtiaya ya da fonlara ayırmalı sizce? Aynı sırayla (döviz, emtia ve fon) yüzdesel olarak 30 20 50 şeklinde bütçeyi bölmek sizce nasıl?

    YanıtlaSil
  58. Teşekkürler hocam , " daha fazla faiz öderiz" diye bitirmişsiniz , böyle giderse nasıl ? / Ne ile ? / Nereye kadar ? ödeyebileceğiz ????

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Valla onun limiti çok yüksek. Geçmişte yüzde 3000'leri görmüştük. Tabii çok kısa sürüyor o ayrı.

      Sil
  59. Hocam bu ekonomiyle sömürge ülkelerden ne farkımız var?

    YanıtlaSil
  60. Hocam, bankalar merkez bankasından %50 ile tl alıp kredi vermek.yerine dolarla borçlanip da bunu değerli tl ye çevirip kredi olarak aktiflestip ciddi karlar elde edebilir. Özellikle sabit kur benzeri bir uygulama var son dönemde ve bankalar da büyük cary trade çiler arasında olabilir. Bu durumda bankalar kur riski almış oluyorlar. Merak ettiğim Hocam.acaba aktif buyukluklerinin ne kadarı kadar kur riski aldılar kumulatif olarak. Malum, 2001 krizi öncesi bankalar aktiflerinin azımsanmayacak kadar kısmını kur riski alarak buyutmuslerdi fakat sonrası husrandi. Acaba aynı derecede olmasa bile yine dövizde açık pozisyonları olası anı kur yukselislerinde aktifler de sert erime yaratabilir mi Hocam saygılar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Öyle yapıyorlar muhtemelen ama bu çok riskli. 200'de bu yüzden battılar.

      Sil
  61. 76.5 milyar dolar /45 dolar faizi alırım ümidiyle boz durulmuş.faiziyle beraber 102 milyar dolar almaları gerekiyor. Elde ne var 11milyar dolar.kısa vadeli dış borç ne kadar 232 milyar dolar 30 milyar dolar da cari acık. Ödenecek miktar 365milyar dolar eldeki 11milyar dolar. Birinden alacagımız var hacze gittik 1masa 1sandalye var 50tane adam herkes haciz koymuş 1masa 1sandalye alacagın üstüne 1bardak şu içtik.yapılan program enflasyonla mücadele programı degil dövüz bulma programı. Fakat vade çok kısa 1999 daki program imf programıydı borç faizi /3 ve uzun vadeli ydi. Tek hata dövizin düzeyini yanlış belirlediler. İtalatı patlatacak bir düzey olmasaydı başarılı olabilirdi.aynı programın başarılı olduğu ülkeler vardı. Literatürde karşılıgı olan bir reçeteydi.nihayetinde devam etti sonuçta başarılı oldu.imf mahcubiyet inden kredi vermeye devam etti. Dervişin ve ilk dönem AKP hükümeti programı devam ettirdiler. Şuan imf yok faizler çok vade kısa.sabit kur rejimi ile enflasyon düşmez bu iş 1994 benziyor.normal vatandaşlar risk hesabını iyi yapsın kaybettikleri para kendilerinin.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tasinma suyla donen degirmenden else edilen parayla kirmizi siyah kovalamaca

      Sil
  62. Hocam değerli paylaşımlarınız için teşekkür ederim.Enflasyon her zaman her yerde parasal bir olgudur sözünden hareketle,TUİK’in,İTO’nun,ENAG’ın enf hesaplamaları var ve bunlardaki farklılık çok kafa karıştırıyor,daha beteri gelir paylaşımını bozuyor.Benim enf için uzun zamandır baktığım tek kriter biraz ilkel belki ama piyasadaki emisyon hacmi.Emisyon yanlış bakmadıysam Ocak ayında 400-450 milyar TL dolayında iken,bayram öncesi 700 milyara yaklaşmış.Yani kabaca 5 ayda yaklaşık yüzde 50 enflasyon var diye düşünüyorum.Bu yaklaşım doğru mudur hocam,kabaca enflasyonun ne mertebede olduğunu yaklaşık kaba bir şekilde göstermede faydalı olabilir mi? Teşekkür ederim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu da bir yaklaşım tabii ve doğru yanları da var. Ben Bankalararası Kart Merkez. (BKM) nin kartmetre endeksine de bakıyorum. Karta ile harcamaları ay ay gösteriyor ve artışla bakınca enflasyonu görebiliyoruz. O da ENAG'a çok yakın çıkıyor.

      Sil
  63. memet abi, yine londra da tefecileri dolanmaya başlamış, bu hafta epey kapı çalmış.

    eski tefeci mutlu olmuş, mutluluk twiti atıyor, büyük ihtimal yeni tefeciden alınan parayla onun borcu kapatılacak diye.

    kabak birine patlayacak ama bakalım kime patlayacak, tefecilerden birine mi, yoksa gaza gelip dövizi bozduran bizim ahaliye mi, japon ev kadınlarına mı? bekleyip göreceğiz.

    bildiğim bişi varsa, bizim büyük reiz ne yapar eder kabağı kendininki yerine birinin başında patlatır.

    katar'ın adamı eyiydi, bol bol para veriyordu. ona noldu bilen var mı? sesi soluğu çıkmıyor pek.
    gelip gelip gidiyor, reize uçaklar veriyor, arsalar alıp, kanal etrafında mal mülk hayalleri kuruyordu.

    benim demem o ki, avrupalılar bizim reizi seviyor. reizi büyük sıkıntıya sokmayacak bi miktarı ucundan gösterirler, memet abim ile gönderirler.

    görelim mevlam neyler.

    YanıtlaSil
  64. Hocam yapısal reform süreci geçti artık yeniden yani sıfırdan devlet kurmak gerekiyor.

    Kimsenin güveni yok olduğunu iddaa edenlerde bu sistemden kazandığı için sürmesini isteyen para sahipleri yada imkan nemalanan kesim.

    Türkiyede sıfırdan hukuk dahil eğitim bilim ekonomik sistem dahil kurulmadan tamama ile çözülecek seviyeyi geçti.

    Nakit para kalkacak herşey kart ile vergilenecek. Vergi sistemi tek ve net vergi olacak değişmeyen çok kazanandan çok herkes kazancına göre adil vergi ödeyecek.

    Ticaret imtiyaz sahiplerine değil serbest olacak sokaklar mafya dan temizlenecek. Siyaset komple değişecek yaşlılar siyasetten çekilecek zihinsel yapı değişecek.

    1980sonrası siyasette aktif olacak 65 yaş sınırı siyasete getirilecek. Eğitimli olmayan asla siyasete giremeyecek. Vekil belediye başkanı doktora mezunu değilse siyasette yer alamayacak parti il ve ilçe başkanları yüksek lisans mezunu olacak şart getirilecek.

    Mahalle muhtarı kaldırılacak köy harici muhtarlık olmayacak köylerde en az lise mezunu şartı aranacak.

    Ülkeyi değiştirecek kadrolar eğitimli donanımlı olacak söylenen fikirden anlayacak mafya olmayacak vatan millet ezan bayrak propagandası ile günü geçiştirmeyecek.

    YanıtlaSil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Lozan Antlaşması 2023'de Bitecek, Biz de Madenlerimizi Çıkarabileceğiz!

Dolardan TL'ye Geçişin Nedenleri ve Sonuçları Üzerine

Kapitalizm