Savaş Sırasında Altın Niçin Değer Kaybediyor?

Savaş var, jeopolitik riskler yüksek, belirsizlik artıyor. Normal koşullarda böyle bir tabloda altın, gümüş ve diğer değerli metallerin fiyatının yükselmesi gerekir. Oysa bu kez tam tersi oluyor,  hepsi hızla değer kaybediyor.

Altın, gümüş ve diğer değerli metaller uzun bir süredir yatırımcısına tarihi kazançlar sağladı. Ancak finansal piyasaların değişmez kuralı burada da kendini gösterdi: Hızlı yükselişlerin ardından çoğu zaman sert düzeltmeler gelir. Bu hızlı değer kaybının, tıpkı hızlı değer kazanımında olduğu gibi, birden fazla nedeni var. Bazı güçlü dinamikler aynı anda yön değiştirince fiyatlar da sert şekilde aşağı geliyor.

Yön değiştiren dinamikler arasında en kritik olanı faiz beklentileridir. Altın ve gümüş gibi varlıklar, faiz getirisi sağlamayan; yalnızca değer artışıyla kazanç sağlayan varlıklardır. Bu nedenle yatırımcılar bu varlıklara genellikle faizlerin düşeceği ya da en azından değişmeyeceği beklentisiyle yönelirler. Nitekim bir süre bu beklenti geçerliydi. Ancak son dönemde beklentiler tersine döndü. Petrol fiyatlarının yükselmesi enflasyon beklentilerini yukarı çekerken, merkez bankalarının faiz indirmek bir yana, gerekirse artırabileceği konuşulmaya başlandı. Böyle bir ortamda yatırımcılar, getirisi olmayan varlıklardan çıkıp faiz sunan araçlara yönelmeye başladı. Bugün altın, gümüş ve diğer değerli metallerde görülen düşüşün temelinde bu beklenti değişimi yatıyor.

Bu süreçte yatırımcılar ellerindeki altın, gümüş ve diğer değerli metalleri sattılar. Satışlar yalnızca değerli metallerle sınırlı kalmadı; özellikle bu varlıklara dayalı hisse senetleri ve yatırım fonlarında da geniş çaplı çıkışlar yaşandı. Borsalar geriledi. Bu satışlar, hem likit kalma isteği hem de portföy tercihini değiştirme amacıyla yapıldığı için dolara olan talebi artırdı. Bunun sonucu olarak, ABD savaşın taraflarından biri olsa bile dolar diğer para birimlerine karşı değer kazandı. İlk aşamada dolara yönelen yatırımcıların bir bölümü, yükselen faizlerin sunduğu çekici getiriler nedeniyle tahvillere geçti. Böylece tahvil talebinde de belirgin bir artış ortaya çıktı.

Piyasalar dalgalandığında yatırımcılar, zararlarını sınırlamak ya da kaldıraçlı işlemler nedeniyle oluşan teminat çağrılarını karşılamak için elde bulunan altın ve gümüş gibi kolay paraya çevrilebilecek varlıklarını satar. Faizlerin yükseleceği beklentisiyle başlayan satış dalgası yayılınca, zararları sınırlama amacıyla değerli metallerdeki satışlar daha da hızlandı. Bu tür dönemlerde henüz zarar etmemiş olan yatırımcıların bile kâr realizasyonu amacıyla satışa yönelmesi yaygın bir davranıştır. Kâr satışları başladığında küçük yatırımcı da bu dalgaya katıldı ve düşüşü hızlandırdı.

Özetle, jeopolitik gelişmeler bu kez alışılmışın tersine çalıştı. Normal koşullarda artan jeopolitik riskler altın fiyatlarını yukarı iter. Oysa bu kez mekanizma farklı işledi: Orta Doğu’daki gerilim petrol fiyatlarını yükseltti, bu da enflasyon beklentilerini artırdı. Enflasyon beklentilerindeki yükseliş ise faizlerin yüksek kalacağı ya da daha da artabileceği düşüncesini güçlendirdi. Böylece güvenli liman etkisi yerini faiz baskısına bıraktı. Bunu şematik olarak gösterebiliriz:

Petrol ↑ → Enflasyon Beklentisi ↑ → Faiz Beklentisi ↑ → Altın/Gümüş ↓

Finansal piyasalarda çoğu zaman sorulması gereken soru “ne oldu?” değil, “ne değişti?” olmalıdır. Altın ve gümüşte yaşanan düşüş, tam da böyle bir beklenti değişiminin sonucudur.